Trumps “TACO giao dịch” chiến lược tiết lộ mô hình đàm phán của ông: trước tiên dùng đe dọa thuế quan cực đoan để tạo ra sự hoảng loạn, rồi kịp thời nhượng bộ để lấy lợi thế. Từ việc miễn thuế ngày giải phóng đến vụ Greenland của NATO, làm thế nào để nhìn rõ kịch bản “đầu dọa sau nhượng” này?
(Trước đó: Trump không tăng thuế NATO 8 quốc gia: đã đạt thỏa thuận Greenland, Bitcoin trở lại 90.000 USD, 4 chỉ số chính của thị trường Mỹ cùng tăng)
(Bổ sung nền tảng: Quỹ hưu Denmark tuyên bố sẽ thoái vốn khỏi trái phiếu Mỹ! Giám đốc đầu tư: Trump làm xấu đi uy tín của Mỹ, ngân sách “không bền vững”)

Mục lục bài viết

• TACO là gì?
• Kịch bản đàm phán của Trump: từ đe dọa đến nhượng bộ
• Logic nền tảng của chiến lược TACO
• Tại sao chiến lược TACO “hiệu quả”?
• Rủi ro và cái giá của chiến lược TACO
• Nhà đàm phán hay chỉ là hổ giấy?

Hôm nay (22) sáng sớm, Trump tuyên bố Mỹ đã thống nhất khung sơ bộ về an ninh Greenland và Bắc Cực với Tổng thư ký NATO tại diễn đàn Davos, đồng thời rút lại thuế quan dự kiến áp dụng vào ngày 1 tháng 2 đối với 8 quốc gia NATO, trong đó có Đan Mạch.

Chuyển biến kịch tính một lần nữa chứng minh một câu nói phổ biến trong thị trường: Trump luôn rút lui khi đối mặt (giao dịch TACO). Từ việc đe dọa tăng thuế, gây chấn động thị trường, đến việc đột ngột tuyên bố “đạt được đồng thuận” tạm hoãn thực thi, chúng ta đã thấy kịch bản này quá nhiều lần.

Trong bài viết này, chúng ta sẽ đi sâu phân tích: đằng sau chiến lược đàm phán của Trump có logic gì? Các quốc gia trên thế giới hiện nay đang phản ứng ra sao?

TACO là gì?

TACO viết tắt của “Trump Always Chickens Out” (Trump luôn nhát gan), là từ viết tắt phổ biến trong giới chính trị và thị trường tài chính Mỹ kể từ tháng 5 năm 2025. Thuật ngữ này bắt nguồn từ quan sát về mô hình hành vi của chính phủ Trump trong giai đoạn thực thi “thuế quan ngày giải phóng”:

Trump thường xuyên tuyên bố tăng thuế, tạo ra sự hoảng loạn trên thị trường, nhưng sau đó liên tục hoãn thực thi, nhằm tranh thủ thêm thời gian đàm phán, đồng thời tạo điều kiện cho thị trường phản ứng tích cực trở lại.

Nói đơn giản, chiến lược TACO là một dạng “đầu dọa rồi nhượng bộ” trong đàm phán, và các nhà đầu tư thông minh đã bắt đầu đặt cược vào mô hình này để kiếm lời. Mỗi khi Trump đưa ra đe dọa về thuế, họ dự đoán cuối cùng sẽ có một dạng nhượng bộ nào đó, nên khi thị trường hoảng loạn, họ mua vào chờ phản hồi tích cực rồi bán ra.

Kịch bản đàm phán của Trump: từ đe dọa đến nhượng bộ

Các nhà báo của Financial Times đã hệ thống hóa mô hình hoạt động của “yếu tố TACO”, dưới đây là một số ví dụ điển hình:

Ví dụ 1: Thuế ngày giải phóng (tháng 4 năm 2025)

Ví dụ 2: Sa thải Chủ tịch Fed Powell (tháng 4 năm 2025)

Trump từng công khai yêu cầu sa thải Chủ tịch Fed Powell, gây lo ngại về tính độc lập của ngân hàng trung ương. Tuy nhiên vài ngày sau, ông đã “giữ khoảng cách” với đề xuất này, nhấn mạnh chưa từng có ý định làm vậy.

Ví dụ 3: Thuế 50% với EU (tháng 5-6 năm 2025)

Trump dự định áp thuế 50% đối với hàng nhập khẩu từ EU, nhưng sau đó quyết định hoãn kế hoạch này, khiến thị trường châu Âu hồi phục mạnh mẽ.

Ví dụ 4: Đàm phán thương mại Trung-Mỹ (tháng 5 năm 2025)

Trong cuộc đàm phán căng thẳng, phía Mỹ cuối cùng đã hứa rút lại một phần thuế áp với Trung Quốc, đổi lấy các nhượng bộ tương ứng từ phía Trung Quốc.

Ví dụ 5: Thuế Greenland của NATO (tháng 1 năm 2026)

Đây là ví dụ mới nhất về TACO. Ngày 17 tháng 1, Trump đe dọa áp thuế 10% đối với 8 thành viên NATO (tăng lên 25% từ tháng 6), nói rằng muốn ép Đan Mạch từ bỏ chủ quyền Greenland. Tuy nhiên, chỉ sau 4 ngày, ông đã tuyên bố hủy bỏ thuế tại Davos, nói rằng đã đạt được “khung thỏa thuận”, dù nội dung cụ thể của thỏa thuận này vẫn còn mập mờ.

Những ví dụ này cho thấy triết lý đàm phán của Trump: “áp lực tối đa chỉ là màn mở đầu, mục tiêu thực sự là khiến đối phương sợ hãi để nhượng bộ.”

Logic nền tảng của chiến lược TACO

Mô hình đàm phán TACO của Trump có thể phân tích thành các bước sau:

Bước 1: Đưa ra lập trường cực đoan

Dù là yêu cầu “mua trọn Greenland” hay “tăng thuế 145% với Trung Quốc”, Trump luôn mở đầu bằng lập trường cực đoan nhất. Chiến lược này có hai mục đích:

1. Tạo không gian đàm phán: từ lập trường cực đoan, khi nhượng bộ sẽ trông “rộng lượng” hơn
2. Kiểm tra giới hạn của đối phương: quan sát phản ứng của đối thủ để đánh giá mức độ cứng rắn

Bước 2: Quan sát phản ứng thị trường và chính trị

Trump theo dõi diễn biến thị trường chứng khoán và phản ứng của các đồng minh. Khi thị trường giảm mạnh hoặc áp lực chính trị quá lớn, đó là tín hiệu điều chỉnh chiến lược.

Bước 3: Tìm ra bước lùi

Trump giỏi trong việc tìm chỗ lùi cho mình. Dù là “khung thỏa thuận”, “đồng thuận mang tính khái niệm” hay “đàm phán đang diễn ra”, những từ ngữ mơ hồ này giúp ông giữ thể diện khi nhượng bộ.

Bước 4: Tuyên bố chiến thắng

Dù nhượng bộ thực tế không nhiều, Trump vẫn tuyên truyền rầm rộ về “đạt tiến lớn” hoặc “ký kết thỏa thuận lịch sử”, biến sự rút lui thành chiến thắng.

Tại sao chiến lược TACO “hiệu quả”?

Dù “TACO” mang tính châm biếm, nhưng chiến lược này trên một số phương diện thực sự có hiệu quả:

1. Thị trường đã “quen” rồi

Các nhà đầu tư dần học cách giữ bình tĩnh trong hoảng loạn, vì họ dự đoán Trump cuối cùng sẽ nhượng bộ. Dự đoán này làm giảm tác động thực sự của đe dọa thuế, giúp Trump có thêm đòn bẩy đàm phán mà không cần thực sự gây thiệt hại lớn.

2. Đối phương bị ép phải nhượng bộ

Dù cuối cùng thuế không được thực thi hoàn toàn, nhưng đe dọa đã buộc các đối tác phải nhượng bộ. Ví dụ, trong vụ NATO Greenland, các quốc gia châu Âu có thể đã hứa hẹn hợp tác quốc phòng Bắc Cực.

3. Tạo ra câu chuyện “người chiến thắng”

Mỗi lần “nhượng bộ”, Trump đều đóng vai người chiến thắng trong ngoại giao, củng cố hình ảnh “nhà đàm phán mạnh nhất”.

Rủi ro và cái giá của chiến lược TACO

Tất nhiên, chiến lược TACO không phải không có cái giá:

1. Mất uy tín

Khi toàn thế giới biết đe dọa của Trump chỉ là giả tạo, các đe dọa sau này sẽ ngày càng mất uy tín, ít ai còn tin.

2. Thách thức pháp lý

Tòa án tối cao Mỹ vẫn đang xem xét tính hợp pháp của Trump khi viện dẫn “quyền lực kinh tế khẩn cấp quốc tế” (IEEPA) để áp thuế. Nếu bị tuyên là vi hiến, chính quyền phải hoàn trả số thuế đã thu.

3. Không chắc chắn kinh tế

Việc liên tục thay đổi chính sách gây khó khăn cho doanh nghiệp trong lập kế hoạch, chi phí tái cấu trúc chuỗi cung ứng cao, cuối cùng người tiêu dùng sẽ gánh chịu.

Nhà đàm phán hay chỉ là hổ giấy?

Tổng thể, chiến lược TACO của Trump về cơ bản là “áp lực tối đa, biết dừng đúng lúc” trong đàm phán. Nó khai thác điểm yếu của thị trường tài chính hiện đại: thị trường rất nhạy cảm với bất ổn chính sách, và điều này có thể biến thành đòn bẩy đàm phán.

Tuy nhiên, khi cả thế giới đã quen với kịch bản này, hiệu quả của TACO sẽ giảm dần. Nguy hiểm hơn, khi Trump bị chế giễu là “kẻ nhát gan”, ông có thể sẽ thực hiện các biện pháp thực sự gây hại để lấy lại thể diện.

Với nhà đầu tư, mô hình TACO có thể mang lại cơ hội giao dịch: mua vào trong hoảng loạn, bán ra trong phản hồi tích cực. Nhưng chiến lược này cũng tiềm ẩn rủi ro, nếu một ngày Trump quyết định không “chicken out” nữa, hậu quả có thể rất nghiêm trọng.

Với các chính phủ, chiến lược tốt nhất có thể là: coi trọng mọi đe dọa, nhưng không quá hoảng loạn. Giữ vững đàm phán linh hoạt, thể hiện đoàn kết và quyết tâm, để Trump biết rằng quá mức gây áp lực sẽ phải trả giá.