Bhutan đang đặt cược danh tính cho cả một quốc gia vào Ethereum

Bhutan đang tái thiết toàn bộ hệ thống nhận dạng số quốc gia dựa trên Ethereum — một bước đi mang tính chiến lược, được xác nhận bởi bà Aya Miyaguchi, Giám đốc điều hành Ethereum Foundation.

Sáng kiến này nằm trong chương trình thử nghiệm công nghệ mới rộng hơn của vương quốc vùng Himalaya, cho thấy blockchain đang vượt ra khỏi lĩnh vực giao dịch và token để trở thành hạ tầng công cộng cốt lõi.

Theo bà Miyaguchi, kế hoạch sẽ cho phép toàn bộ khoảng 800.000 công dân Bhutan sở hữu danh tính kỹ thuật số được bảo mật trên blockchain, có thể xác minh và quản lý trực tiếp từ thiết bị di động của mình vào năm 2026.

Hành trình tiến hóa nhanh chóng của chương trình nhận dạng số

Từ năm 2023, Bhutan đã triển khai chương trình National Digital Identity (NDI) với sự kiện đăng ký mang tính biểu tượng của Hoàng tử Gyalsey – dấu mốc khởi đầu kỷ nguyên số của đất nước. Phiên bản đầu tiên được xây dựng trên Hyperledger, một blockchain cấp phép, thường dùng cho các thử nghiệm trong doanh nghiệp.

Đến năm 2024, chính phủ chuyển sang Polygon nhờ chi phí thấp và tính năng zero-knowledge proof, giúp người dùng xác minh danh tính mà không tiết lộ dữ liệu cá nhân.

Tuy nhiên, chỉ sau một năm, Bhutan lại quyết định chuyển sang Ethereum vì lý do bảo mật và phi tập trung cao hơn.

Ông Jigme Tenzing, Tổng thư ký Cơ quan Công nghệ Chính phủ (GovTech Agency), cho biết:

“Ethereum là một trong những blockchain phi tập trung nhất thế giới, gần như không thể bị gián đoạn. Việc chuyển đổi này củng cố cả tính bảo mật lẫn độ ổn định cho hệ thống nhận dạng số của chúng tôi.”

Vì sao chọn Ethereum, và tại sao là lúc này?

Động thái của Bhutan phản ánh xu hướng toàn cầu trong việc tái định nghĩa cách quản lý danh tính giữa bối cảnh nạn đánh cắp thông tin ngày càng phổ biến.

Theo dữ liệu ID4D của Ngân hàng Thế giới, hiện có 850 triệu người trên thế giới chưa có bất kỳ loại giấy tờ tùy thân chính thức nào, và hơn 3,3 tỷ người khác không có hồ sơ nhận dạng số có thể xác minh được — khiến họ bị loại khỏi hệ thống tài chính và dịch vụ công.

Các hệ thống tập trung từng được kỳ vọng sẽ giải quyết vấn đề này, nhưng lại tốn kém và dễ bị tấn công. Tại Mỹ, 22% người dân từng là nạn nhân của đánh cắp danh tính, với Ủy ban Thương mại Liên bang (FTC) nhận hơn 1 triệu khiếu nại trong năm 2023, gây thiệt hại hơn 10 tỷ USD.

Thay vì tiếp tục mô hình tập trung, Bhutan chọn hướng đi ngược lại: trao quyền kiểm soát danh tính cho người dân, thay vì lưu trữ trong cơ sở dữ liệu trung ương.

Bà Miyaguchi tiết lộ rằng hệ thống NDI mới sẽ áp dụng mô hình Self-Sovereign Identity (SSI) – Danh tính tự chủ, dựa trên Decentralized Identifiers (DID) và Verifiable Credentials (VC).

Mỗi công dân Bhutan sẽ có một ví danh tính được mã hóa truy cập qua điện thoại, chứa các xác nhận như ngày sinh, địa chỉ hay bằng cấp – được xác thực thông qua bằng chứng mật mã (cryptographic proofs).

Mô hình này giúp giảm chi phí đáng kể. Ngân hàng Thế giới ước tính chương trình nhận dạng truyền thống tốn 5–10 USD/người/năm, trong khi mô hình blockchain của Bhutan có thể giảm xuống dưới 1 USD, tùy chi phí giao dịch và xác thực.

Bhutan không đơn độc. Gần đây, Quỹ Lương hưu Liên hợp quốc (UNJSPF) cũng hoàn tất hệ thống xác minh blockchain cho 70.000 người thụ hưởng tại 190 quốc gia, giúp giảm 40% khối lượng giấy tờ, 95% chi phí lưu trữ, và gần như 100% hồ sơ được lưu trữ số hóa.

Bhutan kỳ vọng đạt được kết quả tương tự ở quy mô quốc gia.

Lợi ích đối với Ethereum

Nếu dự án thành công và được áp dụng rộng rãi, Bhutan có thể trở thành quốc gia đầu tiên chứng minh rằng hạ tầng công cộng có thể vận hành trên một blockchain mở và không cần cấp phép như Ethereum.

Bà Miyaguchi nhận định:

“Đây không chỉ là cột mốc quốc gia mà còn là bước tiến toàn cầu hướng tới một tương lai số mở và an toàn hơn.”

Thành công này cũng mang lại chiến thắng mềm về uy tín cho Ethereum, củng cố vị thế như lớp hạ tầng mặc định cho tiền tệ và dữ liệu toàn cầu.

Ngoài ra, dự án có thể mở đường cho việc token hóa tài sản thực như quyền sử dụng đất, bằng cấp hay giấy phép nghề nghiệp — tất cả đều phụ thuộc vào danh tính có thể xác minh được.

Theo Token Terminal, Ethereum hiện đang dẫn đầu trong lĩnh vực token hóa tài sản thực (RWA), chiếm 62% tổng thị phần, bao gồm các loại tài sản như tiền tệ, hàng hóa và trái phiếu kho bạc.

Vương Tiễn