Thái độ đối với DeFi: Cẩn trọng hiện tại, triển vọng tươi sáng

Hôm kia trong phần bình luận của bài viết, có độc giả đã để lại lời nhắn như sau:

“AAVE gặp phải chuyện như vậy, toàn bộ DeFi cũng như ETH sẽ được định giá lại và đánh giá lại, giờ DeFi còn dám chạm vào nữa đâu, chỉ kiếm chút lãi nhỏ của mấy đồng tiền lẻ, như đang bán bạch phiến vậy.”

Tôi rất hiểu sự lo lắng và thất vọng của độc giả này đối với DeFi.

Về nỗi niềm của độc giả đó, tôi xin chia sẻ một góc nhìn khác, chỉ mang tính tham khảo.

Quan điểm của tôi không hoàn toàn liên quan đến kỹ thuật hay hệ sinh thái mã hóa, mà liên hệ trực tiếp hơn với các hiện tượng xã hội rộng lớn hơn.

Vậy hiện tượng xã hội nào có liên hệ trực tiếp hơn? Đó chính là cách tôi nhìn nhận về hệ thống mở và hệ thống đóng.

Tôi còn nhớ trong một buổi hỏi đáp trực tuyến trước đây, tôi đã từng đưa ra ví dụ này để trả lời câu hỏi của một độc giả. Lúc đó tôi nói như thế này (ý chính):

Bất cứ hệ thống nào cho phép mọi người công khai phê bình, công khai chỉ trích, thậm chí công khai chửi rủa và cố ý bôi nhọ, thì dù hệ thống đó có tồi đến đâu cũng không thể tệ hơn được nữa. Và một khi trong hệ thống đó xuất hiện một ví dụ xuất sắc, thì ví dụ đó có thể chính là đỉnh cao mà tất cả các hệ thống khác khó có thể vượt qua.

Ngược lại, nếu một hệ thống phần lớn mọi người không thể nhìn rõ cách nó vận hành, không thể công khai phê bình hay chỉ trích, thì dù hệ thống đó có tốt đến đâu, cũng có giới hạn rõ ràng mà mắt thường có thể thấy được.

Quan điểm này đã ảnh hưởng trực tiếp đến cách tôi nhìn nhận toàn bộ hệ sinh thái mã hóa, bao gồm cả DeFi.

Vì vậy, đối với các hệ thống DeFi minh bạch mã nguồn, rõ ràng về quy tắc, thậm chí cả các lỗ hổng đều công khai, tôi tin chắc rằng chúng sẽ không tệ đến mức nào, và tương lai chắc chắn sẽ tươi sáng. Bởi tôi tin rằng trong đó sẽ có những dự án xuất sắc cuối cùng sẽ nổi bật, trở thành đỉnh cao của hệ sinh thái, là trụ cột của thế giới mã hóa.

Dù tương lai tươi sáng, con đường phía trước vẫn rất gian nan và có thể còn nhiều trắc trở.

Nguyên nhân rất đơn giản:

Vì nó mở, vì nó không che giấu gì, hơn nữa còn là một cái “kho báu” chứa đầy của cải, béo ngậy, nên ai cũng dùng kính lúp để tìm vấn đề, đều bắt bẻ từng chút một, thậm chí sẵn sàng bôi nhọ. Ngay cả khi không vì mục đích chê bai, chỉ vì lợi ích cá nhân, thì mỗi phút mỗi giây vẫn có vô số người dõi theo, chờ đợi nó mắc lỗi để có thể “sao chép” lợi nhuận lớn từ những con cừu non.

Đối mặt với những “khó khăn” như vậy và sự kiểm tra kỹ lưỡng đến tận cùng, ít người có thể chịu đựng nổi, và cũng không nhiều dự án có thể trụ vững. Vì vậy, phần lớn các dự án trong hệ sinh thái DeFi cuối cùng sẽ trở thành “đạn dược” trong quá trình tiến hóa của lịch sử, bị quét sạch vào đống rác.

Nhưng DeFi tốt ở chỗ nền tảng Ethereum của nó là một nền tảng mở, không cần phép phép. Chỉ cần có nền tảng này, hạt giống sáng tạo chắc chắn sẽ liên tục được gieo trồng, sẽ có một số ít thiên tài và nhóm thiên tài vượt qua bầu trời lịch sử, tạo ra những dự án cực kỳ mạnh mẽ, vĩnh viễn ghi danh trong sử sách.

Điều này giống như lịch sử nhân loại — những kỳ tích trong lịch sử luôn do một số ít thiên tài và tinh anh tạo ra.

Nhưng trong quá trình đó, ngay cả các dự án thiên tài cũng phải trải qua nhiều lần “làm sạch” khốc liệt, nhiều lần bị đánh bập, vượt qua từng thử thách sinh tử.

“Kiếm sắc từ rèn luyện mà thành, hương hoa từ khắc nghiệt mà tỏa” chính là chân lý này.

Và hệ sinh thái DeFi còn là một hệ sinh thái mới, vẫn đang trong giai đoạn phát triển ban đầu, chưa trải qua những thử thách lớn cần thiết. Vì vậy, tôi luôn cảnh giác với những tai họa lớn có thể xảy ra, nên tôi luôn rất cẩn trọng khi sử dụng DeFi.

Trong hệ sinh thái mã hóa, tôi đã không còn dùng CEX trong một thời gian dài, hầu như hoàn toàn dựa vào DeFi.

Nhưng tôi áp dụng cách vận hành DeFi rất thận trọng:

Trong các hoạt động hàng ngày, tôi chủ yếu dùng DEX, nhưng chỉ giới hạn trong việc trao đổi tài sản, còn việc cung cấp cặp giao dịch/liquidity tôi rất ít tham gia, vì lo ngại có thể xảy ra vấn đề.

Với các ứng dụng vay mượn, vài năm trước tôi đã gửi một số tài sản vào AAVE và MakerDAO, nhưng số lượng không nhiều. Trong hai năm gần đây, tôi không gửi đồng nào vào các ứng dụng vay mượn nữa. Tôi làm vậy cũng vì lo ngại có thể xảy ra vấn đề.

Trong một buổi hỏi đáp trực tuyến cách đây vài năm, khi đó Ethereum thế chấp rất phổ biến, có độc giả hỏi tôi có làm thế chấp Ethereum không. Tôi trả lời có, nhưng số lượng không nhiều, tôi không như một số người đem tất cả Ethereum đi thế chấp. Lý do tôi làm vậy cũng vì lo ngại các ứng dụng thế chấp (như Lido) có thể gặp vấn đề.

Khi nào tôi mới yên tâm?

Tôi nghĩ ít nhất phải sau 10 năm nữa, chờ đợi phần lớn các ứng dụng đó chết đi, suy tàn, còn lại những ứng dụng đã trải qua đủ nhiều tai họa, rèn luyện đủ vững vàng, thì lúc đó tôi mới cân nhắc sử dụng chúng một cách yên tâm hơn.

Thầy trò Đường Tăng đi Tây Thiên thỉnh kinh phải trải qua 81 nạn nề, huống hồ những ứng dụng mới lớn lên trong thế giới này, còn nhiều thứ chưa rõ ràng?

Vì vậy, hôm nay chúng ta thấy sự kiện AAVE và những lần xảy ra trước đó đều là những bước cần thiết để hệ sinh thái này trưởng thành, trở thành những cây cổ thụ cao lớn, vững chắc.

Về việc sau sự kiện này, liệu DeFi có bị định giá lại hay không, tôi tin rằng một số dự án có thể sẽ chết, bị loại bỏ không thương tiếc, nhưng những dự án còn sống sẽ mạnh mẽ hơn, lành mạnh hơn. Và toàn bộ DeFi sẽ trải qua một thời gian suy thoái, nhưng rồi mùa xuân sẽ đến, chúng vẫn sẽ tươi sáng rực rỡ.

Về Ethereum, tôi còn không lo lắng nữa. Phi tập trung và an toàn luôn là nguyên tắc cốt lõi mà Vitalik và đội ngũ Ethereum kiên trì giữ vững. Lần này cũng một lần nữa chứng minh rằng con đường và sự kiên định của Ethereum là đúng đắn.