Tạm biệt thời kỳ ràng buộc: Cuộc cách mạng phân tách thị trường tài chính toàn cầu

Bài viết: Prathik Desai

Biên dịch: Block unicorn

Cái đồng hồ không phải là phương thuốc để che giấu độ trễ. Trong nhiều thập kỷ qua, thị trường tài chính đã được xây dựng dựa trên tốc độ truyền tải thông tin hiện có. Chúng đã đưa vào đồng hồ đóng cửa, thanh toán theo lô và các sở giao dịch khu vực—điều đó là hợp lý trong thời đại mà việc truyền tin chậm chạp. Nhưng mọi thứ đã thay đổi. Vốn sẽ không chờ đợi. Như nước luôn tìm được đường luồn qua kẽ hở, vốn cũng vậy. Lực hút tài chính sẽ kéo nó đến con đường có thể lấy được thông tin về giá nhanh nhất. Đó là quy luật của thị trường. Những người tham gia thị trường sẽ không mãi chấp nhận sự kém hiệu quả.

Đó là điều tôi đã thấy trong vài tuần qua khi quan sát sự phát triển của thị trường tài chính từ góc độ vĩ mô.

Trong bài viết hôm nay, tôi sẽ giúp bạn hiểu điều gì đã phá vỡ cấu trúc “trói buộc” cũ của thị trường tài chính, khiến nó chuyển sang một cấu trúc hiệu quả hơn, không trói buộc—vượt qua các địa điểm, cách đóng gói và mốc thời gian khác nhau.

Đổi chỗ

Tôi đã học tài chính hơn mười năm. Ở giai đoạn đầu học tập, tôi luôn coi các sở giao dịch chứng khoán truyền thống là đồng nghĩa với thị trường. Trong phần lớn thời gian chúng tồn tại và phát triển, các sở giao dịch chứng khoán là nơi quy tụ mọi người và mọi thứ: người mua, người bán, các cơ quan quản lý và cả công nghệ thúc đẩy thị trường. Nó có các chỉ số theo dõi các cổ phiếu thành phần, và có cả đồng hồ báo lịch giao dịch—cho tất cả mọi người biết khi nào được giao dịch và khi nào không.

Nhưng điều đó đã thay đổi trong vài năm gần đây. Thực tế là, ngay trong vài tuần qua, chúng ta đã thấy nhiều diễn biến chứng minh sự thay đổi này.

Ngày 18 tháng 3, S&P Dow Jones Indices đã cấp phép chỉ số S&P 500 cho Trade[XYZ], cho phép các bên triển khai thị trường HIP-3 triển khai hợp đồng phái sinh vĩnh viễn S&P 500 đầu tiên và duy nhất trên sàn Hyperliquid. Chỉ số S&P 500 là chỉ số blue-chip Mỹ được quan tâm nhiều nhất trên toàn cầu, theo dõi 500 công ty hàng đầu của Mỹ, bao phủ khoảng 80% tổng giá trị vốn hóa của Mỹ, với tổng giá trị vốn hóa vượt 61 nghìn tỷ USD. Chỉ số này bao phủ ít nhất một nửa giá trị vốn hóa của thị trường chứng khoán toàn cầu.

Đây là một chỉ số có lịch sử gần 70 năm, nhưng lại được niêm yết trên một thị trường chỉ mới thành lập được 6 tháng.

Ngày hôm sau khi S&P công bố tin tức này, Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) đã phê duyệt hồ sơ của Nasdaq, cho phép Nasdaq giao dịch và thanh toán một phần cổ phiếu dưới dạng token. Nasdaq là một trong những địa điểm giao dịch hoạt động sôi động nhất thế giới, khối lượng giao dịch danh nghĩa của nó thường cao hơn Sở Giao dịch Chứng khoán New York (NYSE)—sàn giao dịch có giá trị vốn hóa thị trường lớn nhất toàn cầu.

Ngày 16 tháng 3, Sở giao dịch quyền chọn toàn cầu Chicago (Cboe Global Markets) đã nộp một đề xuất lên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC), kế hoạch ra mắt “giao dịch cổ phiếu Mỹ gần như cả ngày (24x5)”. Cơ quan vận hành lớn nhất đứng sau sàn giao dịch tài chính Mỹ này cho biết họ đã sẵn sàng và sớm nhất là vào tháng 12 năm 2026 có thể cung cấp dịch vụ giao dịch cổ phiếu 24/7.

Nhưng vì sao lại như vậy? Ngày càng có nhiều người yêu cầu kéo dài thời gian giao dịch cổ phiếu Mỹ.

Ba sáng kiến này cùng nhắm tới một cấu trúc giao dịch trói buộc đã lỗi thời. Thị trường giao dịch hợp đồng tương lai chỉ số S&P 500 do Hyperliquid ra mắt thách thức thông lệ hàng chục năm rằng các nhà đầu tư chỉ có thể giao dịch các chỉ số truyền thống thông qua thị trường truyền thống. Đồng thời, nó cũng giúp việc giao dịch 24/7—một trong những chỉ số blue-chip được theo dõi nhiều nhất—trở nên khả thi trên phạm vi toàn cầu.

Sáng kiến giao dịch cổ phiếu dạng token của Nasdaq nhắm vào hạ tầng. Nó giới thiệu một hình thức đóng gói mới, cho phép cùng một cổ phiếu được giao dịch theo những cách khác nhau. Trước đây, các thử nghiệm token hóa cổ phiếu đã từng vấp phải sự chỉ trích từ ngành.

Nhà đầu tư đặt câu hỏi liệu những token này có được hưởng các quyền tương tự như cổ phiếu gốc hay không.

Nhưng nếu tôi có thể cung cấp cùng mức độ tiếp xúc vốn chủ sở hữu thông qua token trên blockchain, đồng thời không mất đi các quyền biểu quyết và sự bảo hộ pháp lý đi kèm với cổ phiếu phi vật chất ban đầu, vậy bạn có chấp nhận không?

Bạn sẽ làm điều đó vì sao? Điều đó mang lại lợi ích gì cho bạn?

Vậy nếu bạn là một nhà đầu tư đang ở bên ngoài nước Mỹ, và muốn tiếp cận dễ dàng hơn thị trường cổ phiếu của nền kinh tế lớn nhất thế giới thì sao? Nếu việc token hóa cổ phiếu giúp bạn tích hợp nó dễ dàng hơn với hệ thống tài sản thế chấp và cho vay, thì sao?

Khi bạn cân nhắc giao dịch 24/7, những lợi thế này sẽ tăng theo cấp số nhân.

Đó là điều mà Sở giao dịch quyền chọn Chicago (Cboe) đang “tấn công” vào. Kế hoạch giao dịch gần như cả ngày (5 ngày mỗi tuần, 24 giờ mỗi ngày) của họ nhằm thừa nhận rằng vốn không chờ đợi giờ làm việc. Các trader luôn muốn thể hiện quan điểm của mình ngay khi có thông tin. Nếu Cboe không cung cấp cho họ một thị trường để bày tỏ quan điểm, thì các trader sẽ chuyển sang đổ về những nền tảng khác cung cấp loại thị trường như vậy.

Những gì tôi nói không phải là giả định, cũng không phải “những việc có thể xảy ra trong tương lai gần”. Chúng đang diễn ra—ngay lúc này, khi chúng ta đang nói chuyện.

Một tương lai bị tách rời

Trong thị trường HIP-3 của Hyperliquid, việc tách rời việc áp dụng các sản phẩm tài chính được thể hiện rõ ràng nhất, và thị trường này chỉ chính thức ra mắt vào cuối tháng 10 năm 2025.

Chỉ riêng trong tháng vừa qua, khối lượng giao dịch lũy kế của thị trường HIP-3 đã tăng thêm 72 tỷ USD. Trước đó, trong bốn tháng trước đó, khối lượng giao dịch lũy kế là 78 tỷ USD.

Trong tháng 3, Trade[XYZ] duy trì thị trường vĩnh viễn trên các sản phẩm tài chính truyền thống và cổ phiếu, chiếm 90% khối lượng giao dịch hằng ngày của HIP-3. Nhưng đây vẫn chưa phải là phần thú vị nhất.

Hơn một nửa khối lượng giao dịch của Trade[XYZ] đến từ thị trường các hợp đồng vĩnh viễn của bạc, dầu thô, Brent và vàng.

Hyperliquid cung cấp một nền tảng giao dịch thống nhất để giao dịch tiền mã hóa giao ngay cũng như các hợp đồng vĩnh viễn giữa tiền mã hóa và tài sản truyền thống. Điều này không chỉ đơn giản hóa quy trình giao dịch trên một nền tảng thống nhất, mà còn mang lại tính thanh khoản cao hơn, giao diện người dùng thống nhất và chênh lệch giá mua/bán nhỏ hơn.

Các trader vẫn muốn giao dịch một số tài sản có quy mô lớn và được quan tâm nhiều nhất, bao gồm hàng hóa, các công ty niêm yết, các công ty tư nhân lớn và các chỉ số. Bạn có thể muốn giao dịch bạc, vàng, dầu thô, Tesla, Apple, Amazon, Google, các chỉ số theo dõi 100 công ty phi tài chính hàng đầu của Mỹ và cả chỉ số S&P 500—tất cả đều có thể thực hiện trên nền tảng Hyperliquid.

HIP-3 tách khả năng đầu tư vào các tài sản này khỏi hạ tầng sàn giao dịch hiện có, đồng thời vẫn bám theo các tài sản tham chiếu chuẩn gốc. Vì vậy, khi bạn mua (long) hợp đồng tương lai bạc trên HIP-3, tài sản tham chiếu mà nó bám theo vẫn gắn với giá trị 1 ounce bạc từ nguồn dữ liệu Pyth.

Các trader chuyển từ nền tảng trước sang giao dịch bạc trên HIP-3 vì HIP-3 không phân biệt trader ở Mỹ hay ngoài Mỹ, cũng không tuân theo bất kỳ khung giờ cụ thể nào. Bất cứ khi nào có một sự kiện mà trader muốn thể hiện quan điểm thông qua định giá tài sản, HIP-3 sẽ cung cấp thị trường cho họ—không bị ràng buộc bởi vị trí địa lý hoặc múi giờ của trader.

Trong vài tuần gần đây, số lượng hợp đồng chưa tất toán (OI) trên nền tảng Hyperliquid đã tăng mạnh, thể hiện rõ kết quả nêu trên. OI đo tổng giá trị của các vị thế phái sinh chưa tất toán. Khác với khối lượng phản ánh mức độ sôi động của giao dịch, OI phản ánh cam kết giao dịch.

Khối lượng OI vào ngày 1 tháng 3 là 1,13 tỷ USD; đến ngày 1 tháng 4, nó tăng gấp đôi lên 2,2 tỷ USD. Điều này cho thấy các trader tin tưởng vào các hợp đồng vĩnh viễn của Hyperliquid, và vì thế họ lần lượt khóa vốn của mình vào đó.

Những chỉ số này cho thấy khi việc tiếp cận thị trường trở nên dễ dàng hơn và ma sát ít hơn, các trader sẽ không còn trung thành với một nền tảng hay một nhóm loại tài sản cụ thể. Họ sẽ chọn bất kỳ nền tảng nào có thể mang lại sự biến động, tính thuận tiện và tính thanh khoản.

Đó là lý do vì sao các tổ chức truyền thống như S&P, Nasdaq và Sở giao dịch quyền chọn Chicago đang có những động thái để thừa nhận kiểu hành vi này.

Gần đây ít nhất đã có 2 sự kiện chứng minh rằng giao dịch 24/7 và biến động thị trường quan trọng đối với các trader.

Saurabh đã viết trên tweet của Decentralised.Co: “Vào ngày 28 tháng 2, Mỹ và Israel tấn công Iran trong thời gian thị trường truyền thống nghỉ giao dịch. Chỉ trong vài giờ, giá các hợp đồng vĩnh viễn gắn với dầu trên nền tảng Hyperliquid đã vọt lên 5%, vì các trader đang xử lý cú sốc theo thời gian thực.”

Chỉ trong vòng hai tuần sau khi chiến sự bùng nổ, khối lượng giao dịch của các hợp đồng vĩnh viễn gắn với dầu đã tăng từ 200 triệu USD lên 60 tỷ USD lũy kế.

Một rủi ro lớn của các nền tảng mới là thanh khoản. Nếu thanh khoản không đủ, chênh lệch giá mua/bán có thể mở rộng, khiến bất lợi về định giá mà trader gặp phải còn nặng hơn so với các nền tảng khác.

Tuần trước đó nữa, khi Tổng thống Donald Trump của Hoa Kỳ làm việc với các quan chức Iran để tiến hành các cuộc “đàm phán mang lại hiệu quả” trong thời gian hai bên thương lượng, nền tảng Hyperliquid đã cho thấy sức mạnh về thanh khoản. Hợp đồng tương lai chỉ số S&P 500 mới dựa trên nền tảng HIP-3 có thể theo dõi chính xác diễn biến của hợp đồng tương lai E-mini S&P 500 của Sở giao dịch hàng hóa Chicago (CME), chính xác đến từng phút.

Mặc dù hợp đồng vĩnh viễn on-chain có biên độ biến động nhỏ hơn ES khoảng 50–70 điểm, nhưng biên độ biến động giá lại tương tự.

Điều này có nghĩa là gì

Trong nhiều thập kỷ qua, thị trường truyền thống luôn bị trói buộc với nhau, và bị kiểm soát bởi nơi chốn (sàn giao dịch), thời gian (phiên giao dịch) và sản phẩm (chỉ số / hợp đồng).

Họ duy trì hiện trạng vì họ đã không xây dựng được các cơ chế tương ứng để giải quyết các vấn đề kém hiệu quả như độ trễ thời gian, giới hạn thời gian giao dịch và các ràng buộc về quy định đối với nhà đầu tư không thuộc Mỹ. Thay vào đó, họ che giấu những điểm kém hiệu quả đó và đóng gói chúng thành những chế độ mang tính thủ tục nhằm thu hút nhà đầu tư, hướng đến việc xây dựng các thể chế đáng tin cậy.

Vẫn sẽ có người giao dịch và đầu tư. Không phải vì họ ngu ngốc, hay vì tin vào đủ loại lời lẽ mà thị trường tài chính truyền thống rao bán. Họ làm vậy vì họ không có lựa chọn nào khác. Tình trạng này bắt đầu thay đổi khi blockchain xuất hiện—blockchain mang đến cho thế giới các thị trường on-chain, khiến việc giao dịch và đầu tư trở nên thuận tiện hơn bao giờ hết.

Người ta nhìn thấy sự lựa chọn đó và nắm lấy nó.

Trước đây họ không quan tâm, thì sau này cũng sẽ không quan tâm đến sự thay đổi của cấu trúc thị trường. Cấu trúc mới là trói buộc hay không trói buộc, họ cũng không quan tâm. Dù các tổ chức hiện hữu có hài lòng hay không, miễn là trader và nhà đầu tư có thể thể hiện quan điểm của mình một cách thuận tiện hơn thông qua các công cụ tài chính, họ sẽ chấp nhận cấu trúc thị trường mới. Còn việc cấu trúc đó đến từ các “ông lớn” truyền thống như Nasdaq, Sở giao dịch quyền chọn Chicago hoặc S&P 500, hay đến từ các nền tảng không cần cấp phép hoạt động trên blockchain, thì không hề quan trọng.

Ngành tài chính, như thường lệ, sẽ tiếp tục phát triển và sẵn sàng áp dụng bất kỳ cấu trúc nào có thể thu hẹp khoảng cách giữa thời điểm xảy ra sự kiện và thời điểm giá phản ánh quan điểm.

Khắp nơi trên thế giới, mọi lúc đều đang có những sự kiện quan trọng diễn ra. Vậy tại sao giá phải chờ đến khi chiếc đồng hồ trong một tòa nhà kính ở New York bắt đầu chạy vào sáng thứ Hai thì mới được xác định?