Khi các chính trị gia tán dương thẻ bài, hạ thấp Bitcoin: một vở kịch vô lý về bản chất của tiền tệ

Viết bài: Sylvain Saurel

Biên dịch: Chopper, Foresight News

Điều này thật sự khiến người ta không thể tin nổi. Trong bối cảnh thế giới hiện nay đang chịu đựng lạm phát kéo dài, nợ chủ quyền ngày càng phình to, và cấu trúc tài chính quốc tế đang có những biến đổi sâu sắc, cựu Thủ tướng Anh Boris Johnson gần đây đã đưa ra một phát biểu gây sốc trên báo Daily Mail. Chủ đề chính của ông là gì? Thẻ Pokémon về bản chất còn đáng tin cậy hơn đầu tư vào Bitcoin.

Bài viết này không phải từ các phương tiện truyền thông châm biếm như The Onion, mà là một bài bình luận thực sự, do một nhân vật từng giữ chức vụ cao nhất của các quốc gia G7 viết, và người này lại có những hiểu lầm căn bản về bản chất của tiền tệ, gian lận và công nghệ.

Để chứng minh rằng đồng tiền mã hóa có vốn hóa thị trường lớn nhất thế giới là “bong bóng Ponzi”, Johnson đã trích dẫn một câu chuyện gây đau lòng nhưng hoàn toàn là một trường hợp cá biệt. Ông kể về câu chuyện của một ông già trong làng mình: ông đã đưa 500 bảng Anh cho một người lạ trong quán bar địa phương, người này hứa sẽ làm số tiền đó nhân đôi một cách kỳ diệu. Kết quả là, trong vòng hơn ba năm rưỡi, kẻ lừa đảo đã lấy đi của ông già 20.000 bảng Anh dưới danh nghĩa các khoản “phí” và chi phí thủ tục. Chỉ vì kẻ lừa đảo vô tình nhắc đến “tiền mã hóa” trong lúc lừa đảo, Johnson đã kết luận chắc chắn rằng Bitcoin bản chất chính là một trò lừa đảo.

Loại phân tích kinh tế ở mức độ này không chỉ thể hiện sự lười biếng trong tư duy, mà còn gây ra sự hiểu lầm nghiêm trọng đối với công chúng đang tìm kiếm nơi trú ẩn cho của cải của mình. Chúng ta cần phải phản bác một cách nghiêm túc những phát ngôn này, không chỉ để bảo vệ danh dự của một loại tài sản số, mà còn để vạch trần những điểm mù rõ ràng trong nhận thức của giới chính trị.

Kẻ cướp hay là máy ATM?

Chúng ta bắt đầu từ lỗi logic rõ ràng nhất trong phát biểu của Johnson: đồng nhất các giao thức phần mềm phi tập trung với hành vi ác ý của tội phạm con người.

Bitcoin không lấy đi của ông già trong quán bar một xu nào, kẻ lấy trộm chính là những kẻ lừa đảo. Những gì Johnson mô tả là một trong những thủ đoạn phạm pháp cổ điển nhất trong sách hướng dẫn tội phạm — lừa đảo trả trước. Điều này hoàn toàn giống với các hình thức lừa đảo qua email “hoàng tử Nigeria”, lừa đảo tình cảm qua mạng, hay các thủ đoạn tâm lý trong các cuộc gọi điện thoại lừa đảo truyền thống. Kẻ lừa đảo hứa hẹn lợi nhuận không thực tế, liên tục yêu cầu trả phí để “mở khóa” các khoản tiền ảo, rồi cuối cùng biến mất không dấu vết.

Người đàn ông trong làng mà Johnson đề cập hoàn toàn có thể dễ dàng nói rằng ông đã đầu tư 500 bảng vào thị trường ngoại hối, vàng hiếm, cầu Brooklyn, hoặc thậm chí một chiếc thẻ Pokémon nguyên bản, hoàn hảo về hình thức. Cơ chế của các vụ lừa đảo này không liên quan gì đến phương tiện mà chúng sử dụng để lừa đảo. Cốt lõi của gian lận là lừa dối, chứ không phải tài sản bị dùng làm mồi nhử.

Chỉ vì có tội phạm mạo danh Bitcoin để lừa đảo ông già, rồi kết luận Bitcoin là “bong bóng Ponzi” là điều vô lý như thể nếu có người bị cướp bằng dao bên máy ATM của Barclays, rồi nói rằng đô la Mỹ hay bảng Anh là trò lừa đảo vậy.

Bong bóng Ponzi là một dạng gian lận tài chính có định nghĩa rõ ràng. Nó cần một người điều hành trung tâm, dùng tiền của các nhà đầu tư mới để trả lợi nhuận giả tạo cho các nhà đầu tư cũ, duy trì ảo tưởng đó dựa trên số lượng nạn nhân ngày càng tăng, cho đến khi sụp đổ tất yếu.

Bitcoin không có người điều hành trung tâm. Nó không có CEO, không có bộ phận marketing, không có lời chào mời hay công ty đứng sau. Nó không trả cổ tức, cũng không hứa hẹn lợi nhuận nào. Nó chỉ là một giao thức phần mềm phi tập trung — một sổ giao dịch mã nguồn mở, trung lập, được duy trì bởi hàng nghìn nút độc lập trên toàn cầu. Đổ lỗi cho một sổ sách toán học trung lập vì có kẻ trộm tồn tại là một sai lầm về khái niệm nghiêm trọng.

Tiền tệ cứng mạnh nhất trong lịch sử loài người

Johnson cố tình né tránh một thực tế khách quan và có thể xác minh rõ ràng: Bitcoin là gì, và nó thể hiện như thế nào trên sân khấu toàn cầu. Ông coi Bitcoin như một ảo ảnh thoáng qua, bỏ qua hàng loạt dữ liệu thực chứng mô tả vai trò hoàn toàn khác biệt của nó trong nền kinh tế hiện đại.

Quy mô lớn và tính thanh khoản

Bitcoin không phải là trò lừa nhỏ trong quán bar. Nó là một loại tài sản trưởng thành, có vốn hóa thị trường 1,42 nghìn tỷ USD. Nói một cách trực quan, giá trị của nó còn vượt qua nhiều công ty niêm yết lớn nhất và ổn định nhất toàn cầu. Thêm vào đó, khối lượng giao dịch trung bình hàng ngày của Bitcoin khoảng 62 tỷ USD. Tính thanh khoản này sâu rộng, liên tục và hoạt động 24/7, chỉ có các đồng tiền chính hoặc hàng hóa lớn mới có thể đạt được, chứ không phải một bong bóng Ponzi khu vực có thể sụp đổ bất cứ lúc nào.

Minh bạch tuyệt đối

Điều gây châm biếm trong vụ lừa đảo quán bar là nếu ông già thực sự tự mua Bitcoin và tự giữ, thì ông đã tiếp cận được mạng lưới tài chính minh bạch nhất trong lịch sử loài người. Bitcoin hoạt động trên blockchain công khai. Từ khối khai thác đầu tiên vào năm 2009 đến nay, mọi giao dịch đều được ghi lại vĩnh viễn, có thể xác minh toàn bộ trên mạng lưới, ai có internet đều có thể kiểm tra toàn diện. Trong khi đó, các ngân hàng truyền thống hoạt động trong các hệ thống kín, người dùng chỉ có thể tin tưởng mù quáng vào các tổ chức không minh bạch, thường che giấu rủi ro. Bitcoin hoàn toàn minh bạch, dựa vào sự thật của mật mã, chứ không phải lời hứa của doanh nghiệp.

Hiệu suất vượt trội

Nếu nói về giá trị đầu tư, đây chính là mục đích mà Johnson cố tình so sánh với Pikachu, và dữ liệu thực tế hoàn toàn chống lại quan điểm của ông. Kể từ khi ra đời, trong bất kỳ chu kỳ bốn năm nào, Bitcoin đều vượt trội so với tất cả các đồng tiền pháp định, các chỉ số chứng khoán toàn cầu và các kim loại quý.

Chỉ số bốn năm không phải là ngẫu nhiên; nó phù hợp hoàn toàn với chu kỳ “giảm một nửa” của Bitcoin. Mỗi bốn năm, phần thưởng khai thác mới sẽ tự động giảm một nửa, theo mã nguồn, tạo ra sự khan hiếm tuyệt đối. Dù giá Bitcoin có biến động mạnh trong ngắn hạn, xu hướng dài hạn luôn tăng trưởng ổn định, nhờ vào việc ngày càng nhiều người toàn cầu chấp nhận và giới hạn tổng cung ở mức 21 triệu đồng.

Phân tích lạm phát 11%: cách Nới lỏng định lượng phá hủy đồng bảng Anh

Phần trong bài viết của Johnson thể hiện rõ sự giả dối và vô lý nhất chính là phần ông biện hộ cho tiền tệ pháp định. Để giải thích tại sao đồng bảng Anh hay đô la Mỹ có giá trị, còn Bitcoin thì không, ông đã trích dẫn Kinh Thánh. Cụ thể, ông dẫn câu chuyện về Chúa Jesus chỉ vào một đồng tiền La Mã và nói: “Hãy trả lại cho Caesar những gì của Caesar.”

Johnson cho rằng, tiền tệ phải in hình “khuôn mặt của Caesar” mới có giá trị nội tại. Trong thế giới quan của ông, giá trị không đến từ sự khan hiếm, công dụng hay sự đồng thuận, mà đến từ quyền lực, luật pháp và sức mạnh cưỡng chế của nhà nước.

Vấn đề là, khi Caesar phát hành tiền quá mức, quản lý kém, thì chuyện gì sẽ xảy ra?

Chính phủ do Boris Johnson lãnh đạo chính là thủ phạm gây ra lạm phát hai chữ số cuối cùng. Để hiểu rõ mức độ vô lý của việc một cựu thủ tướng so sánh Bitcoin với “bong bóng Ponzi”, chúng ta cần nhìn rõ cách hoạt động của Ngân hàng Anh, đặc biệt là cơ chế Nới lỏng định lượng (QE).

Trong nhiệm kỳ của Johnson, đặc biệt là trong đại dịch COVID-19, chính phủ Anh cần khoản tiền khổng lồ để tài trợ các chương trình nghỉ phép lớn và các dự án y tế công cộng. Do thuế không đủ để bù đắp khoản thâm hụt lịch sử này, chính phủ đã chuyển sang Ngân hàng Anh.

Thông qua Nới lỏng định lượng, Ngân hàng Anh đã tạo ra hàng nghìn tỷ bảng mới một cách vô hình. Họ dùng số tiền này để mua trái phiếu chính phủ từ các tổ chức tài chính tư nhân. Từ năm 2009 đến 2021, chương trình mua trái phiếu của Ngân hàng Anh đã tăng lên mức đáng kinh ngạc là 8950 tỷ bảng, và trong thời gian Johnson nắm quyền, quá trình này còn tăng tốc rõ rệt.

Chính sách này khiến lượng tiền pháp định mới in ra tràn vào hệ thống tài chính như lũ lụt. M4, chỉ số đo lường tổng lượng tiền lưu thông trong nền kinh tế Anh, đã tăng vọt.

Các quy luật kinh tế đơn giản mà tàn khốc: nếu cung tiền tăng mạnh trong khi cung hàng hóa và dịch vụ thực tế không tăng hoặc thậm chí giảm mạnh do các đợt phong tỏa và gián đoạn chuỗi cung ứng sau đó, thì giá cả hàng hóa tất yếu sẽ tăng. Nhiều bảng Anh hơn, nhưng ít hàng hóa hơn.

Với những ai hiểu rõ lịch sử tiền tệ, kết quả này hoàn toàn có thể dự đoán trước. Đến cuối năm 2022, tỷ lệ lạm phát của Anh đạt đỉnh 11,1%.

Hãy nghĩ xem điều này có ý nghĩa gì đối với người dân bình thường. Điều đó có nghĩa là số tiền trong tài khoản ngân hàng của họ — in hình “khuôn mặt của Caesar” — sẽ mất hơn một phần mười giá trị trong vòng một năm. Điều đó dẫn đến hóa đơn năng lượng tăng vọt, giá thực phẩm tăng phi mã, cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt tàn phá tầng lớp lao động và trung lưu. Đây không phải là một vụ lừa đảo nhỏ trong quán bar, mà là một chính sách có hệ thống, do chính phủ và ngân hàng trung ương điều hành, làm loãng của cải toàn dân một cách có chủ đích.

Thêm vào đó, khoản nợ khổng lồ còn gây ra khủng hoảng trái phiếu chính phủ lịch sử. Thị trường trái phiếu chủ quyền biến động cực kỳ dữ dội, Ngân hàng Anh buộc phải mua vào trái phiếu để tránh các quỹ hưu trí toàn quốc phá sản.

Xem dài hơn nữa, bức tranh về tiền pháp định còn ảm đạm hơn nhiều. Kể từ khi Ngân hàng Anh thành lập năm 1694, giá trị đồng bảng đã giảm hơn 99%. Các ngân hàng trung ương các quốc gia đều đặt mục tiêu làm giảm giá trị của của cải người dân trung bình khoảng 2% mỗi năm, nhưng như chúng ta đã thấy trong thời Johnson, họ thường vượt quá mục tiêu này, để lạm phát tăng cao hơn nhiều mức dự kiến.

Một chính khách tham gia vào hệ thống này, trực tiếp gây ra sự mất giá liên tục của tiền tiết kiệm của dân chúng, rồi lại đi đổ lỗi cho một tài sản có nguồn cung hạn chế, phi tập trung là “bong bóng”, thật sự là một sự mỉa mai cực độ. Hệ thống tiền tệ pháp định là dùng sức mua của đại đa số để liên tục pha loãng, nhằm bù đắp cho khoản nợ khổng lồ của quốc gia. Nếu muốn tìm một hệ thống âm thầm hút sạch của cải của kẻ ngu dốt, chỉ cần nhìn vào máy in tiền ở Threadneedle Street (trụ sở Ngân hàng Anh).

Không phải là lỗi của Pikachu, mà là do chính trị gia không hiểu gì về tiền tệ

Đến đây, chúng ta cuối cùng có thể quay trở lại với Pikachu.

Johnson tuyên bố rằng một tờ giấy in hình chú chuột hoạt hình là một công cụ lưu trữ giá trị tốt hơn Bitcoin, điều này thể hiện rõ sự mù quáng về tài chính. Đúng vậy, thị trường sưu tập đồ cổ hiếm có rất sôi động. Một thẻ Pokémon nguyên bản, dựa trên cảm xúc, hình thức và độ hiếm vật lý, có thể bán được giá cao trong các cuộc đấu giá. Nhưng một tấm thẻ giao dịch về bản chất không phải là tiền tệ.

Bạn không thể chia một thẻ Pokémon thành 1 tỷ phần nhỏ có thể hoán đổi để mua cà phê hay bánh mì.

Bạn không thể gửi một thẻ Pokémon cho người thân ở El Salvador trong vòng ba giây, rồi hoàn tất giao dịch trên sổ sách không thể sửa đổi, mà không cần trung gian thu phí.

Bạn cũng không thể xác minh tính xác thực của một thẻ Pokémon bằng mật mã mà không dựa vào các tổ chức xếp hạng trung ương như PSA, vốn có phí cao và dễ gây ra lỗi con người.

Bitcoin đại diện cho một cuộc cách mạng công nghệ và kinh tế sâu sắc: lần đầu tiên trong lịch sử loài người, chúng ta có thể lưu trữ của cải trong một mạng phi tập trung, có thể xác minh được, mà không bị các CEO, hội đồng quản trị hay thủ tướng thao túng, kiểm duyệt hay phát hành quá mức.

Khi các chính trị gia như Boris Johnson dùng các câu chuyện bi thảm và so sánh ngớ ngẩn để chế nhạo sáng kiến này, họ đang gây tổn hại nghiêm trọng đến lợi ích của công chúng. Thực sự, kiến thức tài chính đúng đắn chính là hàng phòng thủ duy nhất của cộng đồng trước các kẻ lừa đảo quán bar và sự cướp đoạt ngầm của lạm phát do ngân hàng trung ương gây ra.

Ông già trong làng của Johnson chắc chắn đã bị tổn thương, nhưng đó là do một tên trộm bình thường, chứ không phải do một hệ thống thuật toán. Trong khi đó, hàng chục triệu người Anh chăm chỉ mỗi ngày đang bị hệ thống tiền pháp định tước đoạt, giá trị mua sắm của họ liên tục bị xói mòn, còn các lãnh đạo cũ của họ thì lại đem so sánh một mạng lưới tiền tệ toàn cầu trị giá hàng nghìn tỷ đô la với đồ chơi trẻ con.

Chúng ta xứng đáng có những cuộc thảo luận kinh tế ở trình độ cao hơn. Thời đại tin tưởng vào hình ảnh “khuôn mặt của Caesar” để bảo vệ của cải của chúng ta đang nhanh chóng kết thúc. Thời đại của tiền cứng phi tập trung, có thể xác minh được mới chính là tương lai.