Thị trường chứng khoán có sụp đổ khi suy thoái xảy ra không? 3 cảnh báo kinh tế chính cần chú ý

Thị trường chứng khoán có thể sụp đổ nếu xảy ra suy thoái không? Trong khi nền kinh tế Mỹ chưa chính thức rơi vào suy thoái, các chỉ số kinh tế gần đây đang vẽ ra một bức tranh ngày càng đáng lo ngại. Khoảng cách giữa điều kiện hiện tại và vùng suy thoái có thể hẹp hơn nhiều so với nhiều người nghĩ. Ba dấu hiệu cảnh báo quan trọng cho thấy rắc rối có thể đang âm ỉ, và đi kèm với đó là câu hỏi về các công cụ còn lại để ổn định thị trường nếu kịch bản tồi tệ nhất xảy ra.

Dấu hiệu yếu kém của thị trường việc làm báo hiệu căng thẳng kinh tế

Báo cáo việc làm mới nhất cung cấp một câu chuyện cảnh báo đằng sau các con số tiêu đề. Trong tháng 1, tạo ra 130.000 việc làm mới—gấp đôi dự đoán của các nhà kinh tế—nhưng thành phần lại kể một câu chuyện khác. Phần lớn các khoản tăng này tập trung vào các ngành y tế và trợ giúp xã hội, đều phụ thuộc nhiều vào nguồn tài trợ của chính phủ hơn là tăng trưởng tự nhiên của khu vực tư nhân.

Điều đáng lo ngại hơn là các điều chỉnh dữ liệu của năm ngoái. Bộ Lao động Mỹ đã điều chỉnh giảm đáng kể số việc làm tạo ra trong năm 2025 xuống còn 181.000 cho cả năm, giảm mạnh so với 584.000 ban đầu dự kiến. So sánh với gần 1,46 triệu việc làm được thêm vào năm 2024, tốc độ giảm này rõ ràng hơn bao giờ hết. Trong một nền kinh tế mà chi tiêu tiêu dùng là trụ cột tăng trưởng, việc giảm tạo việc làm đe dọa trực tiếp các nguồn thu nhập thúc đẩy chi tiêu đó. Khi người lao động không còn tự tin về triển vọng việc làm, họ sẽ thắt chặt chi tiêu—hoàn toàn trái ngược với điều nền kinh tế cần.

Tăng nợ quá hạn phản ánh hình ảnh đáng lo ngại cho người tiêu dùng

Tài chính tiêu dùng đang xuất hiện những vết nứt. Theo dữ liệu mới từ Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York, nợ hộ gia đình đã tăng lên 18,8 nghìn tỷ USD trong quý 4 năm 2025, trong đó nợ không liên quan đến nhà ở đạt 5,2 nghìn tỷ USD. Quan trọng hơn, tỷ lệ nợ quá hạn đã tăng lên 4,8% tổng nợ còn lại—mức cao nhất kể từ năm 2017, đánh dấu một thập kỷ suy giảm.

Điều làm tình hình này đặc biệt đáng lo ngại là tính không đều của áp lực. Nợ thế chấp quá hạn gần mức trung bình lịch sử, nhưng thiệt hại tập trung ở các khu vực thu nhập thấp và các vùng đang giảm giá nhà. Mô hình này phản ánh một nền kinh tế hình chữ K, nơi các hộ giàu có mở rộng của cải trong khi các hộ gặp khó khăn ngày càng tụt lại phía sau. Việc bắt đầu lại các khoản vay sinh viên sau nhiều năm tạm hoãn càng làm tăng áp lực lên bảng cân đối của các hộ gia đình. Thú vị là, có những tín hiệu mâu thuẫn: Giám đốc điều hành Bank of America, ông Brian Moynihan, báo cáo rằng chi tiêu tiêu dùng của khách hàng đang tăng tốc, và một số dữ liệu cho thấy doanh số bán lẻ tháng 1 cũng tăng. Những mâu thuẫn này cho thấy cảnh quan tiêu dùng đang phân đôi chứ không phải đi theo một hướng thống nhất.

Tiết kiệm cạn kiệt, chi tiêu gặp nguy

Đại dịch và hậu quả của nó đã tạo ra một tình huống bất thường: người tiêu dùng có tỷ lệ tiết kiệm cao kỷ lục. Lãi suất bằng 0, các gói kích thích lớn của chính phủ, và việc tiết kiệm bắt buộc do phong tỏa đã giúp các hộ gia đình tích trữ tiền mặt chưa từng có.

Nhưng khoản tiền này gần như đã biến mất. Tỷ lệ tiết kiệm cá nhân, đo lường phần trăm tiết kiệm so với thu nhập khả dụng, chỉ còn 3,5% tính đến tháng 11 năm 2025—giảm mạnh so với 6,5% của tháng 1 năm 2024. Mặc dù vẫn cao hơn mức thấp của năm 2022, xu hướng rõ ràng là đi xuống. Đồng thời, nợ thẻ tín dụng vẫn tiếp tục tăng. Hệ quả là một chuỗi phản ứng dây chuyền: tiết kiệm giảm buộc phải dựa vào thu nhập từ việc làm để duy trì chi tiêu. Nếu thất nghiệp tăng tốc, người lao động bị sa thải sẽ cắt giảm tiêu dùng, làm co lại nền kinh tế hơn nữa. Điều này tạo ra những điều kiện chính xác để suy thoái trở thành tự duy trì.

Cục Dự trữ Liên bang có thể ngăn chặn sụp đổ thị trường không?

Mối quan hệ của Cục Dự trữ Liên bang với thị trường tài chính đã lâu gây tranh cãi về vai trò phù hợp của nó và liệu sự hỗ trợ đã trở nên quá rộng rãi hay chưa. Lãnh đạo mới, bao gồm Chủ tịch Fed Kevin Warsh, đã đặt câu hỏi liệu ảnh hưởng của Fed có mở rộng quá mức hay không. Tuy nhiên, việc tháo bỏ mối quan hệ này trở nên khó khăn do các động thái của thị trường hiện đại.

Thị trường chứng khoán ngày nay liên kết trực tiếp với phúc lợi tài chính của các hộ gia đình theo những cách chưa từng có đối với nhà đầu tư cá nhân. Trillions trong các khoản tiết kiệm hưu trí và tài khoản đầu tư nằm trong thị trường. Một đợt giảm 20% hoặc hơn có thể thực sự đe dọa tài sản của các hộ gia đình và làm tăng tỷ lệ nợ quá hạn, khiến các nhà hoạch định chính sách lo ngại về tác động lan truyền.

Lịch sử cho thấy, Fed có các công cụ đáng kể để ổn định thị trường trong các đợt suy thoái vừa phải. Kế hoạch truyền thống là duy trì chính sách nới lỏng—phương pháp đã chi phối chiến lược của Fed kể từ cuộc khủng hoảng tài chính 2008. Điều này bao gồm cắt giảm lãi suất vượt quá dự kiến ban đầu và hỗ trợ bảng cân đối hoặc ít nhất là không thắt chặt. Fed còn có thể cắt giảm lãi suất nếu điều kiện kinh tế xấu đi và thất nghiệp tăng trong khi lạm phát vẫn tiếp tục về mức bình thường 2%. Tổng thống Trump cũng đã rõ ràng thể hiện mong muốn duy trì lãi suất thấp hơn.

Một giới hạn có thể xuất hiện: nếu lạm phát tăng trở lại hoặc duy trì ở mức cao, khả năng cắt giảm của Fed sẽ bị hạn chế. Tuy nhiên, trừ khi có các cú sốc lớn không lường trước, chính sách nới lỏng kéo dài thường khó bị chống lại. Trên thực tế, hỗ trợ của Fed hoạt động như một dạng bảo hiểm—một quyền chọn bán—chống lại các kịch bản suy thoái vừa phải. Lời hỗ trợ này đã giúp ngăn chặn các đợt giảm mạnh của thị trường trở thành thiệt hại lâu dài trong phần lớn các năm sau khủng hoảng.

Con đường phía trước phụ thuộc vào việc các dấu hiệu cảnh báo này có chuyển thành căng thẳng hệ thống hay chỉ dừng lại trong phạm vi kiểm soát. Khi dữ liệu kinh tế tiếp tục đến muộn theo đặc trưng, các nhà đầu tư và nhà hoạch định chính sách phải đối mặt với thực tế không thoải mái rằng khi suy thoái chính thức xảy ra, thiệt hại lớn có thể đã xảy ra rồi. Sức bền của thị trường chứng khoán cuối cùng có thể phụ thuộc ít hơn vào việc suy thoái có xảy ra hay không và nhiều hơn vào tốc độ và mức độ phản ứng của chính sách khi nó xảy ra.