Có bao nhiêu tiền trên thế giới đang nằm trong tay mỗi người? Sự thật về phân phối trung bình M2 toàn cầu

Nếu chúng ta muốn phân tích tổng số tiền trên thế giới là bao nhiêu, một thử nghiệm tư duy thú vị là: giả sử phân phối đều tất cả các loại tiền tệ lưu động toàn cầu cho từng người trên trái đất, kết quả sẽ ra sao? Một nông dân ở Wisconsin, một nghệ nhân gốm ở Ấn Độ, một người chăn cừu ở Namibia và một nha sĩ ở Sydney, họ có thể nhận được cùng một số tiền mặt — con số đó sẽ là bao nhiêu?

M2 cung tiền: Đo lường dòng tiền thực sự toàn cầu

Khi chúng ta nói về tổng số tiền trên thế giới, các nhà kinh tế thường tham khảo một chỉ số quan trọng: cung tiền M2. Khái niệm này có vẻ phức tạp, nhưng thực tế rất đơn giản — nó phản ánh tổng số tiền có thể sử dụng ngay hoặc trong thời gian ngắn có thể chuyển đổi thành tiền mặt.

M2 không chỉ bao gồm tiền mặt đang lưu hành, mà còn bao gồm tiền gửi không kỳ hạn tại ngân hàng, các khoản tiền gửi có tính thanh khoản cao (kỳ hạn không quá 2 năm), tài khoản tiết kiệm và các tài khoản thị trường tiền tệ. Nói cách khác, M2 đại diện cho tất cả số tiền bạn có thể tiếp cận khá nhanh — điều này hoàn toàn khác với của cải thực tế toàn cầu (bao gồm bất động sản, cổ phiếu, trái phiếu và các tài sản khó chuyển đổi thành tiền mặt nhanh chóng).

Theo số liệu mới nhất từ nhà cung cấp dữ liệu kinh tế quốc tế CEIC, tính đến năm 2024, tổng cung tiền M2 toàn cầu đạt mức đáng kinh ngạc là 123,313 nghìn tỷ USD. Để so sánh, theo Báo cáo Tài sản Toàn cầu 2024 của UBS, tổng tài sản cá nhân toàn cầu đạt 487,9 nghìn tỷ USD — điều này có nghĩa là M2 chỉ chiếm khoảng một phần tư tổng tài sản thực tế của thế giới. Sự chênh lệch lớn này phản ánh bản chất của nền kinh tế hiện đại: phần lớn của cải tồn tại dưới dạng tài sản cố định và các công cụ tài chính, chứ không phải dạng tiền mặt lưu động.

Trung bình mỗi người nhận khoảng 15.000 USD: Phân phối ảo của cải toàn cầu

Bây giờ, hãy thực hiện một phép tính thực sự. Theo dữ liệu mới nhất của Bộ Kinh tế và Các vấn đề Xã hội Liên hợp quốc, năm 2024, dân số toàn cầu khoảng 8,162 tỷ người. Nếu phân phối đều tổng cung M2 toàn cầu là 123,313 nghìn tỷ USD cho từng người trên trái đất, mỗi người sẽ nhận được bao nhiêu?

Nền tảng trực quan hóa dữ liệu VisualCapitalist đã thực hiện tính toán chi tiết, và kết quả là: khoảng 15.108 USD mỗi người, tương đương khoảng 13.944 euro. Nói cách dễ hiểu hơn, số tiền này tương đương với:

• Chi phí sinh hoạt của một gia đình trung bình trong hai năm
• Giá mua một chiếc xe cũ
• Một số mẫu xe mới giá thấp (như Dacia Sandero của Romania)

Nghe có vẻ nhiều, nhưng xét đến thực tế chênh lệch giàu nghèo toàn cầu, con số trung bình này che giấu những bất bình đẳng sâu sắc trong kinh tế. Ở nhiều nơi trên thế giới, 15.000 USD đủ để thay đổi cuộc sống của một gia đình; còn ở các quốc gia phát triển, con số này thậm chí chưa đủ để trả chi phí học đại học trong một năm.

Ưu thế tài chính của Tây Ban Nha: Tại sao phân phối trung bình cao hơn?

Điều thú vị là, khi giới hạn thử nghiệm này trong phạm vi một quốc gia, kết quả sẽ khác biệt rõ rệt. Tây Ban Nha, đại diện cho nền kinh tế phát triển của châu Âu, cung cấp một ví dụ so sánh đầy ý nghĩa.

Theo dữ liệu của CEIC tính đến tháng 12 năm 2024, cung tiền M2 của Tây Ban Nha là 1,6476 nghìn tỷ USD. Còn theo số liệu mới nhất của Viện Thống kê Quốc gia Tây Ban Nha (INE) tháng 1 năm 2025, dân số Tây Ban Nha là 49,078 triệu người.

Với các số liệu này, nếu phân phối đều tổng cung M2 cho từng người dân Tây Ban Nha, mỗi người sẽ nhận được khoảng 33.571 USD, tương đương khoảng 30.968 euro. Con số này cao hơn trung bình toàn cầu khoảng 122% — gần gấp đôi.

So sánh này làm nổi bật một thực tế quan trọng: các nền kinh tế phát triển thường có tỷ lệ M2 so với dân số cao hơn. Điều này phản ánh một số yếu tố: hệ thống ngân hàng phát triển hơn, văn hóa gửi tiền tích cực hơn, tài sản tài chính đa dạng hơn và quy mô nền kinh tế lớn hơn. Ưu thế của Tây Ban Nha so với toàn cầu không chỉ đến từ việc là thành viên của khu vực đồng euro mà còn từ nền tảng kinh tế ổn định hơn.

Thực tế kinh tế đằng sau các con số

Những con số này không chỉ mang tính lý thuyết. Chúng tiết lộ một đặc điểm cơ bản của nền kinh tế toàn cầu hiện đại: mối quan hệ phức tạp giữa cung tiền, sản lượng kinh tế thực tế, phân bố dân số và tập trung của cải.

Tăng trưởng cung tiền M2 thường đi đôi với mở rộng kinh tế. Khi ngân hàng trung ương bơm thanh khoản, các ngân hàng thương mại mở rộng tín dụng, M2 sẽ tăng lên. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là mọi người đều trở nên giàu có hơn — phần lớn số tiền mới này thường chảy vào các tài sản tài chính (cổ phiếu, trái phiếu) và thị trường bất động sản, làm gia tăng bất bình đẳng về của cải.

Đối với những ai muốn hiểu rõ cấu trúc kinh tế toàn cầu, thử nghiệm phân phối trung bình đơn giản này mang lại những góc nhìn sâu sắc. Nó nhắc nhở rằng câu hỏi “Chúng ta có bao nhiêu tiền trên thế giới” phụ thuộc vào cách chúng ta định nghĩa “tiền” — là dòng tiền trong M2, hay tổng tài sản bao gồm tất cả các loại tài sản. Và dù theo cách nào, thực tế vẫn là: của cải và cơ hội phân bố cực kỳ không đều trong nền kinh tế toàn cầu, và hệ thống tài chính ngày càng số hóa, ảo hóa khiến sự bất bình đẳng này trở nên khó nhận biết hơn bao giờ hết.