Từ 105 đô la thành một đế chế toàn cầu: cách thiếu tá Sanders biến mọi từ chối thành cơ hội

Khi Harland David Sanders qua đời vào năm 1990, khuôn mặt của ông đã nổi tiếng khắp thế giới. Tuy nhiên, câu chuyện của ông không bắt đầu dưới ánh đèn sân khấu mà trong bóng tối sâu thẳm nhất. Trung úy Sanders trở thành huyền thoại không phải vì cuộc đời dễ dàng, mà vì ông từ chối chấp nhận giới hạn của chính mình khi phần lớn người khác đã đầu hàng. Đây là câu chuyện về một người đã dạy thế giới ý nghĩa thực sự của sự kiên trì.

Tuổi trẻ đã tôi luyện nên tính cách bất khuất

Sinh năm 1890 tại Indiana, trung úy Sanders không được hưởng đặc quyền từ nhỏ. Khi mới sáu tuổi, cái chết của cha đã xóa sạch mọi sự ổn định mà ông hy vọng có được. Cậu bé Harland phải gánh trách nhiệm của người lớn: nấu ăn cho các anh chị nhỏ hơn, chăm sóc họ, trong khi mẹ ông cố gắng kiếm sống cho gia đình. Tuổi thơ, giai đoạn quý giá của cuộc đời, chưa từng có cơ hội phát triển.

Ông học qua loa. Khi lên lớp bảy, ông bỏ học, nhận thức rõ rằng đóng góp của mình cho gia đình quan trọng hơn bất kỳ bài học nào. Từ đó, Sanders trở thành một kẻ du mục trong công việc: nông dân, lái xe điện, lính cứu hỏa đường sắt, binh sĩ, nhân viên bảo hiểm. Trong hầu hết các vị trí, sự từ chối và sa thải luôn theo đuổi như bóng ma. Không phải do thiếu năng lực, mà do thiếu cơ hội, của một xã hội không nhìn thấy giá trị của ông.

40 tuổi: lần đầu tiên cảm nhận được chút danh dự

Chỉ khi bước sang tuổi 40, Sanders mới tìm thấy điều gì đó gần như thành công. Ông quản lý một trạm xăng, và trong những giờ nghỉ, bắt đầu nấu ăn cho khách dừng chân. Công thức gà rán của ông không chỉ ngon—mà còn phi thường. Khách hàng quay lại vì món này. Ngay cả những nhà phê bình khắt khe nhất cũng không thể cưỡng lại. Lần đầu tiên trong đời, Sanders cảm thấy mình có năng lực, có thứ gì đó quý giá để cống hiến cho thế giới.

Nhưng thành công nhỏ bé đó không kéo dài. Ở tuổi 65, khi phần lớn đàn ông đã chuẩn bị nghỉ hưu với ít nhất một khoản an toàn tài chính, chính phủ xây dựng một tuyến đường cao tốc mới làm lệch toàn bộ lưu lượng khỏi hoạt động của ông. Trong vòng vài tháng, nhà hàng của Sanders sụp đổ. Những gì còn lại là một khoản trợ cấp xã hội hàng tháng: 105 đô la. Một con số ngày nay có vẻ chẳng là gì, nhưng thời đó, đó là bờ vực của vực thẳm.

65 tuổi, 105 đô la và 1.009 lần bị từ chối: hình thành huyền thoại

Ở đây, câu chuyện có thể đã kết thúc bi thảm. Một người đàn ông 65 tuổi, nghèo khổ, chỉ có một công thức gà rán và không gì khác. Nhưng trung úy Sanders là một con người khác biệt. Ông có thể bỏ cuộc. Ông có lý do chính đáng để làm vậy. Thay vào đó, ông quyết định rằng sự từ chối của mình mới chỉ bắt đầu.

Ông chất tất cả những gì quý giá nhất của mình vào xe: công thức duy nhất. Rồi bắt đầu một hành trình trở thành huyền thoại. Từ nhà hàng này đến nhà hàng khác, từ thành phố này sang thành phố khác, ông trình bày đề xuất của mình: tặng miễn phí công thức, chỉ yêu cầu một phần nhỏ trên mỗi phần bán ra. Đó là mô hình kinh doanh sáng tạo—nhượng quyền thương mại như chúng ta biết ngày nay—nhưng chưa ai biết đến lúc đó.

Số lần bị từ chối đến dồn dập. Không phải vài lần. Không phải chục lần. Mà là 1.009 “không” dứt khoát, thô bạo, làm mất tinh thần. Mỗi cánh cửa đóng lại, mỗi lời từ chối lịch sự, mỗi doanh nhân không tin tưởng vào ý tưởng của ông. Ông ngủ trong xe của mình. Không có uy tín, không có thành tích ấn tượng, chỉ có niềm tin rằng gà rán của ông đặc biệt.

Đến lần thứ 1.010, cuối cùng có người nói “được”. Khoảnh khắc đó chính là bước ngoặt. Chính là tia lửa thắp sáng ngọn lửa. Từ “được” đó, Kentucky Fried Chicken ra đời, mà thế giới biết đến là KFC.

Xây dựng đế chế toàn cầu

Trong những năm sau đó, tầm nhìn của trung úy Sanders trở thành hiện thực. Năm 1964, ở độ tuổi mà phần lớn người đã nghỉ hưu, Sanders bán công ty của mình với giá 2 triệu đô la—tương đương hơn 20 triệu đô la ngày nay. Nhưng ông chỉ bán công ty, không bán thương hiệu. Gương mặt, chữ cái đầu, biểu tượng với ria mép và râu của ông vẫn còn là biểu tượng của KFC đến ngày nay.

Ngày nay, sau hàng thập kỷ, KFC đã trở thành một đế chế thực sự. Hơn 25.000 điểm bán hàng hoạt động tại 145 quốc gia khác nhau. Người ta ăn gà rán của ông từ Nhật Bản đến Brazil, từ Vương quốc Anh đến Ấn Độ. Một công thức xuất phát từ nghèo đói đã trở thành ngôn ngữ toàn cầu, một kết nối nhân loại qua thức ăn.

Bài học từ trung úy Sanders: tại sao thất bại mới là thành công thực sự

Câu chuyện của trung úy Sanders dạy chúng ta một chân lý mà xã hội hiện đại thường quên: thất bại không phải là kết thúc hành trình, mà là một phần thiết yếu của quá trình. Không phải những thành công ban đầu đã xây dựng ông, mà chính 1.009 lần từ chối đã tôi luyện ông.

Chìa khóa chiến thắng của ông không phải là không có trở ngại, mà là khả năng tiếp tục gõ cửa dù bị từ chối bao nhiêu lần đi nữa. Trong khi người khác có thể tìm lý do hợp lý để bỏ cuộc—tuổi tác, nghèo đói, thiếu kết nối—ông đã biến những giới hạn đó thành nhiên liệu cho quyết tâm của mình.

Nếu một người bắt đầu từ con số không ở tuổi 65, chỉ với 105 đô la trong túi và hàng nghìn lần bị từ chối phía sau, mà vẫn xây dựng được di sản toàn cầu kéo dài hơn nửa thế kỷ, thì mọi lý do để bỏ cuộc quá sớm đều trở nên mong manh. Khi trung úy Sanders quyết định bắt đầu hành trình, chẳng ai đặt cược vào ông. Nhưng ông không tìm kiếm sự chấp thuận của người khác—ông chỉ muốn thực hiện những gì ông biết là khả thi.

Ngày nay, mỗi khi ai đó cảm thấy nghi ngờ, sợ thử lại lần nữa, hãy nhớ đến trung úy Sanders. Người đàn ông không có gì ngoài niềm tin vào công thức của mình. Người đã biến tuổi già, có thể là kết thúc bi thảm của cuộc đời ông, thành một sứ mệnh thay đổi thế giới. Di sản của ông không chỉ nằm ở hơn 25 tỷ bữa ăn phục vụ mỗi năm—mà còn ở minh chứng sống động rằng chưa bao giờ là quá muộn, và thành công thường đến đúng lúc mọi người đã từ bỏ.