Cơ chế bán khống trong thị trường gấu tiền điện tử: Rủi ro, lợi nhuận và hướng dẫn vận hành

Tại sao bán khống trở thành chiến lược giao dịch chính trong thị trường gấu

Trong hai năm gần đây, dưới bối cảnh tăng lãi suất toàn cầu, các loại tài sản biến động mạnh hơn. So với thị trường tiền tệ truyền thống, tiền điện tử do có biến động giá dữ dội hơn đã tạo ra nhiều cơ hội hơn cho các nhà giao dịch ngắn hạn. Trong thị trường gấu, giao dịch bán khống trở thành phương thức chính để nhà đầu tư kiếm lợi, nhưng cũng là thao tác dễ gây thua lỗ nhất.

Logic cốt lõi của bán khống rất đơn giản: khi bạn dự đoán một tài sản sắp giảm giá, trước tiên vay mượn tài sản đó để bán ra, đợi giá giảm rồi mua lại để hoàn trả, từ đó kiếm chênh lệch giá. Ý tưởng này áp dụng được trong nhiều thị trường như cổ phiếu, ngoại hối, hợp đồng tương lai, nhưng trong lĩnh vực tiền điện tử do tính chất kép (vừa là tiền tệ vừa là sản phẩm tài chính), các công cụ và chiến lược đa dạng hơn nhiều so với thị trường truyền thống.

Ý nghĩa của bán khống tiền ảo và mục đích chính

Ý nghĩa của bán khống tiền ảo là dự đoán giá tiền điện tử giảm, sử dụng các công cụ tài chính (quyền chọn, hợp đồng tương lai, hợp đồng) để kiếm lợi trong quá trình giá giảm.

Về bản chất, mục đích của bán khống tiền điện tử gồm hai loại:

Thứ nhất là kiếm lợi nhuận. Nhà đầu tư dựa trên dự đoán thị trường, khi kỳ vọng giá giảm, mở vị thế bán để thu lợi từ chênh lệch giá.

Thứ hai là phòng ngừa rủi ro (hedging). Các tổ chức lớn (như sàn giao dịch, quỹ lớn) khi nắm giữ một số tài sản tiền điện tử, sẽ bán khống các đồng coin liên quan để phòng ngừa rủi ro. Ví dụ, sàn giao dịch nếu phát hành sản phẩm tài chính dự đoán giảm giá một đồng tiền điện tử, khi nhà đầu tư mua vào, sàn cũng phải bán khống tỷ lệ tương ứng để tránh rủi ro về giá. Như vậy, sàn chỉ thu phí giao dịch, không tham gia vào rủi ro về hướng giá.

Lợi nhuận thực tế từ bán khống có hấp dẫn không

Biến động của thị trường tiền điện tử vượt xa thị trường tài chính truyền thống, vừa là rủi ro vừa là cơ hội.

Lấy ví dụ Bitcoin, trong đợt giảm giá năm 2022:

• Đầu tháng 5 giảm 22% trong 8 ngày
• Đầu tháng 6 giảm 35% trong 10 ngày

Trong bối cảnh thị trường như vậy, nếu dùng đòn bẩy 10 lần để bán khống:

• Giảm 22% có thể biến thành lợi nhuận 220%
• Giảm 35% có thể biến thành lợi nhuận 350%

Ngược lại, thị trường ngoại hối truyền thống dù có thể cung cấp đòn bẩy cao hơn, nhưng độ biến động thấp hơn nhiều so với tiền điện tử. Thị trường chứng khoán dù biến động lớn, nhưng xu hướng rõ ràng hơn về hướng đi của tiền tệ. Xu hướng tăng hoặc giảm của tiền điện tử rõ ràng hơn, chu kỳ kéo dài hơn, tạo cơ hội tốt cho các nhà giao dịch theo xu hướng bán khống.

Rủi ro chính khi bán khống tiền điện tử

Dù lợi nhuận hấp dẫn, việc bán khống cũng đối mặt với rủi ro lớn:

Rủi ro nền tảng: Chọn nền tảng không phù hợp có thể dẫn đến mất vốn. Nên chỉ dùng các sàn có quy định rõ ràng, uy tín, hợp pháp, tránh các sàn nhỏ, không rõ nguồn gốc, dễ bị lừa đảo. Hiện nay có nhiều sàn giả mạo để lừa đảo người dùng nạp tiền.

Rủi ro về hướng đi: Dự đoán sai dẫn đến thua lỗ. Phải thiết lập chặt chẽ các cơ chế dừng lỗ, vì giao dịch tiền điện tử liên quan đòn bẩy hoặc quyền chọn, lợi nhuận và thua lỗ đều có thể bị phóng đại. Đặc biệt, các sản phẩm quyền chọn có hạn về thời gian, nếu đến hạn mà tài sản chưa đạt mục tiêu, cần xử lý trước.

Rủi ro từ nhà tạo lập thị trường (market maker): Nhiều đồng tiền điện tử tập trung lớn trong tay một số nhà nắm giữ lớn. Khi họ bán ra hoặc công bố tích cực/tiêu cực về đồng coin nào đó qua mạng xã hội, giá có thể bị tác động mạnh trong thời gian ngắn. Do đó, trước khi đầu tư, cần xác định rõ điểm dừng lỗ, chốt lời và theo dõi sát biến động giá.

So sánh các công cụ chính để bán khống tiền điện tử

1. Quyền chọn và hợp đồng tương lai

Quyền chọn đặc trưng bởi “quyền chứ không bắt buộc”. Mua quyền chọn bán (quyền bán quyền chọn) tương đương có quyền bán Bitcoin ở mức giá xác định. Khi giá Bitcoin giảm xuống dưới mức đó, quyền chọn có giá trị; nếu không giảm, tổn thất tối đa chỉ bằng phí mua quyền. Đặc điểm “rủi ro hạn chế, lợi nhuận vô hạn” này rất hấp dẫn nhà đầu tư bảo thủ.

Tuy nhiên, quyền chọn có giá trị thời gian. Ngay cả khi giá không biến động theo dự đoán, giá quyền chọn vẫn giảm dần theo thời gian, gọi là “thời gian mất giá”.

Hợp đồng tương lai là hợp đồng bắt buộc. Nhà đầu tư phải giao dịch theo giá đã thỏa thuận vào ngày đã định. Ưu điểm của hợp đồng tương lai là đòn bẩy cao, có thể làm tăng lợi nhuận rõ rệt, nhưng cũng làm tăng rủi ro và thua lỗ. Trong lý thuyết, thua lỗ của hợp đồng tương lai có thể vô hạn.

2. Hợp đồng chênh lệch (CFD)

Hợp đồng chênh lệch là hợp đồng ký kết với nền tảng, nhà đầu tư kiếm lợi từ chênh lệch giá trong thời gian giữ vị thế. CFD có lợi thế đặc biệt so với hợp đồng tương lai và quyền chọn:

Không có hạn về thời gian: nhà đầu tư có thể giữ lâu dài, không bị giới hạn về thời gian.

Rủi ro hạn chế: vì không mua thực sản phẩm, thua lỗ tối đa bằng số tiền bỏ ra.

Linh hoạt cao: nhà đầu tư dùng tiền pháp định để đầu tư chênh lệch, không cần sở hữu tiền điện tử thực, tiện lợi hơn cho đa số người.

Tham gia nhỏ: đơn vị giao dịch tối thiểu có thể rất nhỏ.

Tuy nhiên, CFD có chi phí: giữ lâu dài sẽ phải trả phí qua đêm (lãi vay), phù hợp hơn với chiến lược giao dịch ngắn hạn.

Các bước chuẩn bị trước khi bán khống

Bước 1: Chọn nền tảng hợp pháp. Trước khi giao dịch thực, cần nghiên cứu kỹ nền tảng, giấy phép, đánh giá của người dùng. Không tin vào các lời quảng cáo của sàn, cần xác minh qua nguồn độc lập.

Bước 2: Thử nghiệm bằng tài khoản ảo. Hầu hết các sàn uy tín đều cung cấp tài khoản demo và vốn ảo để thử chiến lược. Nên thực hành nhiều lần trước khi dùng vốn thật, làm quen quy trình, kiểm soát rủi ro, hoàn thiện chiến lược.

Bước 3: Lập kế hoạch quản lý rủi ro rõ ràng. Bao gồm đặt mức thua lỗ tối đa cho mỗi giao dịch, điểm dừng lỗ, điểm chốt lời, kích thước vị thế. Thực hiện nghiêm túc, không để cảm xúc ảnh hưởng.

Bước 4: Liên tục cập nhật kiến thức thị trường. Hiểu rõ các đồng tiền điện tử, tác động của kinh tế vĩ mô, phân tích kỹ thuật để nâng cao khả năng thành công khi bán khống.

Tóm lại

Giao dịch bán khống tiền điện tử trong thị trường gấu thực sự có thể mang lại lợi nhuận đáng kể, nhưng đây là hình thức giao dịch rủi ro cao, lợi nhuận cao. Đạt được lợi nhuận đòi hỏi dự đoán chính xác thị trường, quản lý rủi ro chặt chẽ, chọn công cụ phù hợp và có kiến thức đầy đủ.

Dù là nhà giao dịch chuyên nghiệp hay nhà đầu tư nhỏ lẻ, đều nên thận trọng khi thực hiện bán khống. Chọn nền tảng an toàn, xây dựng kế hoạch rõ ràng, thiết lập cơ chế quản lý rủi ro hợp lý, đó là điều kiện cần để trở thành người chiến thắng lâu dài trên thị trường tài chính. Hãy nhớ rằng, người kiếm lợi trong thị trường tiền điện tử thường không phải người dự đoán chính xác nhất, mà là người quản lý rủi ro tốt nhất.