ROI tính công thức chi tiết: Từ cơ bản đến thành thạo về tỷ suất lợi nhuận đầu tư

投资报酬率ROI là gì？

Tỷ suất lợi nhuận đầu tư (Return on Investment, ROI) là chỉ số tài chính cốt lõi đo lường hiệu quả đầu tư, dùng để đánh giá khả năng sinh lời sau khi bỏ vốn. Nói đơn giản, nó cho bạn biết: mỗi 1 đồng bỏ ra, có thể thu về bao nhiêu lợi nhuận.

Dù là đầu tư cổ phiếu cá nhân, huy động vốn khởi nghiệp, marketing hay giao dịch tiền mã hóa, ROI đều là công cụ đánh giá chung. Dưới dạng phần trăm, ROI càng cao thể hiện đầu tư càng sinh lời.

Công thức tính ROI và logic cốt lõi

Tỷ suất lợi nhuận đầu tư = (Tổng lợi nhuận - Tổng chi phí) ÷ Tổng vốn bỏ ra × 100%

Điều then chốt của công thức này là hiểu rõ định nghĩa đầy đủ của “lợi nhuận” và “chi phí”.

Ví dụ trực quan: Bạn mua cổ phiếu với 1 triệu đồng, sau đó bán ra được 1,3 triệu đồng.

ROI = (1,3 triệu - 1 triệu) ÷ 1 triệu × 100% = 30%

Nhưng thực tế phức tạp hơn nhiều. Với đầu tư cổ phiếu, tổng lợi nhuận gồm thu nhập từ bán và cổ tức, tổng chi phí gồm giá mua ban đầu cộng phí giao dịch.

Ứng dụng công thức ROI trong ví dụ

Cách tính ROI trong đầu tư cổ phiếu

Giả sử bạn mua 1000 cổ với giá 10 USD/cổ, sau 1 năm bán với giá 12,5 USD, nhận cổ tức 500 USD, phí giao dịch 125 USD.

Quy trình tính:

• Tổng thu nhập = 12,5×1000 + 500 = 13,000 USD
• Tổng chi phí = 10×1000 + 125 = 10,125 USD
• Lợi nhuận ròng = 13,000 - 10,125 = 2,875 USD
• ROI = 2,875 ÷ 10,000 × 100% = 28.75%

Cách tính ROI trong quảng cáo thương mại điện tử

Nhân viên thương mại điện tử thường quan tâm hơn đến ROAS (Tỷ suất lợi nhuận quảng cáo). Hai chỉ số này khác nhau về bản chất:

ROI = (Doanh số - Chi phí hàng hóa) ÷ Chi phí hàng hóa × 100%

ROAS = Doanh thu tạo ra từ lưu lượng truy cập ÷ Chi phí quảng cáo × 100%

Khác biệt ở chỗ: ROI đo lợi nhuận, ROAS đo doanh thu; ROAS chỉ tính chi phí quảng cáo, không tính chi phí hàng hóa.

Ví dụ: Chi phí hàng hóa 100元, giá bán 300元, bán được 10 sản phẩm, phí quảng cáo 500元.

• ROI = (300×10 - 100×10 - 500) ÷ (100×10 + 500) = 1000 ÷ 1500 = 67%
• ROAS = (300×10) ÷ 500 = 3000 ÷ 500 = 600%

Đây chính là lý do các đội marketing thường hay phóng đại số liệu—họ tính ROAS chứ không phải ROI.

Tỷ suất lợi nhuận đầu tư hàng năm: ROI theo chiều thời gian

ROI thông thường bỏ qua yếu tố thời gian. Nếu dự án A kiếm 100% trong 2 năm, dự án B kiếm 200% trong 4 năm, dự án nào hấp dẫn hơn?

Công thức tính ROI hàng năm:

ROI hàng năm = 【(Tổng lợi nhuận + 1) ^ (1/thời gian) - 1】× 100%

Ví dụ:

• Dự án A: 【1+1】^1/2 - 1 = 41.4%
• Dự án B: 【1+2】^1/4 - 1 = 31.6%

Xét theo năm, dự án A tốt hơn. Công thức này tính đến lãi kép, phản ánh chính xác hơn khả năng sinh lời trung bình hàng năm của khoản đầu tư.

Sự khác biệt giữa ROI, ROE, ROA

Trong phân tích tài chính doanh nghiệp, ba chỉ số này thường bị nhầm lẫn:

Ví dụ: Công ty có tài sản 100 triệu (trong đó vay 50 triệu, vốn cổ đông 50 triệu), dự án đầu tư 10 triệu, lợi nhuận 10 triệu.

• ROI dự án = 10 ÷ 10 = 100%
• ROA = Lợi nhuận ÷ 100 triệu = tùy lợi nhuận cả năm
• ROE = Lợi nhuận ÷ 50 triệu = gấp đôi ROA

Làm thế nào để nâng cao ROI đầu tư

Từ công thức suy ra, để tăng ROI chỉ có 2 hướng: tăng lợi nhuận hoặc giảm chi phí.

1. Các cách giảm chi phí thực tế

• Chọn nhà môi giới phí thấp, giảm phí giao dịch
• Giảm tần suất giao dịch, tránh thao tác quá mức
• Sử dụng quỹ chỉ số chi phí thấp thay vì cổ phiếu riêng lẻ

2. Các cách tăng lợi nhuận thực tế

• Chọn cổ phiếu trả cổ tức ổn định, lợi nhuận cao
• Đa dạng hóa rủi ro đồng thời tìm kiếm lợi nhuận (ví dụ kết hợp tiền mã hóa + cổ phiếu)
• Đánh giá P/E theo phần trăm, đầu tư vào vùng định giá thấp

3. Thứ tự ROI của các loại hình đầu tư

Thông thường: Tiền mã hóa > Ngoại hối > Cổ phiếu > Quỹ chỉ số > Trái phiếu

ROI cao đi kèm rủi ro cao. Tiền mã hóa có tiềm năng sinh lời lớn nhưng biến động mạnh; trái phiếu an toàn nhưng lợi nhuận thấp. Phương pháp khoa học là dựa trên khả năng chịu rủi ro của bản thân, phân bổ tỷ lệ phù hợp.

Ví dụ: nếu một đồng tiền mã hóa và cổ phiếu có độ biến động tỷ lệ 7:3, có thể cân đối vị thế theo tỷ lệ ngược lại 3:7 để cân bằng rủi ro và lợi nhuận.

Những sai lầm phổ biến khi sử dụng ROI

( 1. Bỏ qua yếu tố thời gian

Dự án X ROI 25%, dự án Y ROI 15%, nhìn qua thì X có vẻ tốt hơn. Nhưng nếu X mất 5 năm, còn Y chỉ 1 năm, kết quả sẽ đảo ngược. Khi so sánh đầu tư, nhất định phải dùng ROI hàng năm.

) 2. ROI cao thường đi đôi với rủi ro cao

Lợi nhuận cao = Rủi ro cao, đó là quy luật của thị trường tài chính. Chỉ nhìn vào số ROI mà bỏ qua độ biến động có thể dẫn đến quyết định sai lầm.

Ví dụ: A đầu tư ROI 50% nhưng độ biến động 60%, B ROI 30% nhưng biến động 10%. Năm đầu, A giảm, nhà đầu tư hoảng loạn bán tháo, lợi nhuận thực tế có thể âm.

( 3. ROI dễ bị thổi phồng

Khi tính ROI, bỏ sót một số chi phí, kết quả sẽ ảo. Ví dụ: đầu tư bất động sản cần tính lãi vay thế chấp, thuế đất, bảo hiểm, phí bảo trì, thường bị bỏ qua.

) 4. ROI chỉ đo lường lợi ích tài chính

ROI bỏ qua lợi ích xã hội và giá trị môi trường. Một số khoản đầu tư có vẻ ROI thấp (như dự án năng lượng mới, doanh nghiệp xã hội), nhưng tổng thể giá trị xã hội lại rất cao.

Tóm lại: Nhìn nhận hợp lý về công thức tính ROI

ROI là chỉ số quan trọng trong quyết định đầu tư, nhưng không phải là tiêu chuẩn duy nhất. Mong đợi hợp lý giúp bạn tránh rủi ro quá mức, đồng thời hiểu rõ khả năng tài chính, khả năng chịu rủi ro và chu kỳ đầu tư của bản thân để đưa ra quyết định khoa học.

Phân tích ROI của các loại tài sản như tiền mã hóa, ngoại hối, cổ phiếu cần phối hợp với tỷ suất sinh lời hàng năm, độ biến động, vị trí định giá và các chỉ số đa chiều khác để đánh giá toàn diện cơ hội đầu tư.