Giá cổ phiếu biến động do đâu? Hiểu rõ về Cầu và Cung trên thị trường tài chính

Nhiều nhà đầu tư thắc mắc tại sao giá cổ phiếu luôn tăng giảm liên tục và liệu có thể dự đoán được không. Câu trả lời là demand là nhu cầu mua còn supply là nhu cầu bán, và hai yếu tố này quyết định toàn bộ biến động giá trên thị trường.

Tại sao phải hiểu Demand và Supply?

Trên thị trường tài chính, giá tài sản không chỉ trôi nổi theo một chiều mà được thúc đẩy bởi các lực lượng cơ bản là lực mua (demand) và lực bán (supply) liên tục va chạm nhau.

Khi người mua nhiều hơn người bán, giá sẽ tăng vì người mua sẵn lòng trả giá cao để có được tài sản. Ngược lại, khi người bán nhiều hơn người mua, giá sẽ giảm vì người bán sẵn lòng giảm giá để tìm người mua.

Đây là cơ chế đã tồn tại hàng thập kỷ trong thị trường tài chính, và nếu nhà đầu tư có thể đọc hiểu demand và supply tốt, họ sẽ có nhiều cơ hội bắt đúng nhịp mua bán hơn.

Demand là gì? Tại sao quan trọng trong đầu tư?

Demand là nhu cầu mua ở các mức giá khác nhau. Khi vẽ đồ thị mối quan hệ này, ta sẽ có đường Demand Curve dốc từ trên trái xuống dưới phải.

Quy luật cơ bản của Demand

Quy luật Demand nói rằng khi giá giảm, lượng cầu sẽ tăng, khi giá tăng, lượng cầu sẽ giảm. Điều này xuất phát từ hai lý do:

Hiệu ứng thu nhập (Income Effect): Khi giá giảm, giá trị tiền của người mua còn lại nhiều hơn hoặc hiệu quả hơn, dù là cổ phiếu hay tài sản khác, mọi người đều có khả năng mua nhiều hơn.

Hiệu ứng thay thế (Substitution Effect): Khi giá của một mặt hàng giảm, người ta sẽ bỏ bớt mua các mặt hàng khác để mua mặt hàng đó vì nó rẻ hơn.

Các yếu tố ảnh hưởng đến Demand trong thị trường

• Giá cả - yếu tố chính ảnh hưởng trực tiếp
• Thu nhập của nhà đầu tư - càng cao, sẵn sàng đầu tư nhiều hơn
• Giá của các tài sản liên quan - nếu crypto đắt hơn, một số người có thể chuyển sang mua cổ phiếu
• Kỳ vọng của thị trường - nếu nghĩ rằng giá sẽ tăng, người ta sẵn sàng mua ngay bây giờ
• Số lượng nhà đầu tư mới tham gia thị trường - càng nhiều demand tăng
• Niềm tin và tâm lý - tin tốt làm demand tăng, tin xấu làm demand giảm

Supply là gì? Nó liên quan thế nào đến giá?

Supply là lượng tài sản mà người bán sẵn sàng cung cấp ở các mức giá khác nhau. Khi vẽ đồ thị, ta có đường Supply Curve dốc từ dưới trái lên trên phải.

( Quy luật của Supply

Quy luật Supply nói rằng khi giá tăng, người bán sẵn lòng cung cấp nhiều hơn để thu lợi nhuận cao hơn. Ngược lại, khi giá giảm, người bán sẽ muốn giữ lại hơn là bán.

) Các yếu tố ảnh hưởng đến Supply trong thị trường

• Chi phí sản xuất hoặc tạo ra tài sản - chi phí cao, người bán vẫn bán để duy trì supply
• Số lượng người bán - công ty mới IPO làm tăng supply cổ phiếu
• Công nghệ - công nghệ cải tiến làm giảm chi phí, tăng supply
• Chính sách của công ty - tăng vốn hoặc mua lại cổ phiếu làm giảm supply
• Kỳ vọng về giá trong tương lai - nếu nghĩ giá sẽ tăng, người bán có thể giữ lại cổ phiếu

Thị trường cân bằng ###điểm cân bằng### là gì?

Điểm giao nhau của đường Demand và Supply chính là Equilibrium hay điểm cân bằng. Tại đây, lượng cầu bằng lượng cung.

Giá tại điểm này gọi là Market Price - giá tự nhiên của thị trường theo lực cung cầu.

( Tại sao điểm cân bằng lại quan trọng?

• Nếu giá cao hơn điểm cân bằng: Người bán đổ xô bán ra, còn người mua ít, dẫn đến tồn kho lớn, giá sẽ giảm trở lại về điểm cân bằng.
• Nếu giá thấp hơn điểm cân bằng: Người mua nhiều hơn người bán, thiếu cổ phiếu để bán, giá sẽ tăng trở lại về điểm cân bằng.

Nói cách khác, giá tại điểm cân bằng có xu hướng giữ nguyên vì các lực lượng thị trường luôn đẩy về đó.

Demand Supply trong thị trường tài chính - các yếu tố quyết định giá tài sản

) Các yếu tố làm tăng Demand trong thị trường cổ phiếu

1. Kinh tế phát triển tốt - tăng trưởng kinh tế giúp lợi nhuận công ty tăng, nhà đầu tư muốn mua cổ phiếu nhiều hơn
2. Lãi suất thấp - lãi suất tiền gửi thấp, nhà đầu tư chuyển sang mua cổ phiếu để tìm lợi nhuận cao hơn
3. Thanh khoản cao - hệ thống có nhiều tiền, dòng tiền chảy vào thị trường cổ phiếu nhiều hơn
4. Tin tốt về công ty - lợi nhuận tăng, sản phẩm mới, hợp tác chiến lược đều thúc đẩy demand
5. Niềm tin thị trường - thị trường vững mạnh, chỉ số VIX thấp, nhà đầu tư sẵn sàng chấp nhận rủi ro

Các yếu tố làm tăng Supply trong thị trường cổ phiếu

1. Công ty mới IPO - lượng cổ phiếu mới đưa ra thị trường tăng
2. Công ty phát hành thêm cổ phiếu - tăng vốn, làm tăng tổng cung
3. Nhà đầu tư lớn bán ra - hết hạn lockup hoặc niềm tin giảm, cổ đông lớn bắt đầu bán
4. Tin xấu về công ty - lợi nhuận giảm, tình hình xấu đi, nhà đầu tư muốn bán ra
5. Nỗi lo sợ của nhà đầu tư - thị trường lo ngại rủi ro, cổ đông bán tháo, supply tăng mạnh

Làm sao đọc được lực mua - lực bán? Dùng công cụ nào?

1. Price Action và nến

Nến xanh ###Close > Open### = lực mua thắng trong ngày, demand > supply

Nến đỏ (Close < Open) = lực bán thắng trong ngày, supply > demand

Nến Doji (Close ≈ Open) = lực mua và bán cân bằng, giá không rõ xu hướng

( 2. Support và Resistance

Support = mức giá có nhiều nhà mua chờ sẵn, demand dày đặc, giá không giảm tiếp

Resistance = mức giá có nhiều nhà bán chờ sẵn, supply dày đặc, giá không vượt lên

) 3. Xu hướng (Trend)

• Uptrend ###Xu hướng tăng### = đỉnh mới liên tục xuất hiện, demand còn mạnh
• Downtrend (Xu hướng giảm) = đáy mới liên tục xuất hiện, supply còn mạnh
• Sideways (Đi ngang) = demand và supply cân bằng, giá không rõ xu hướng

Đọc Demand Supply để giao dịch - Vùng Demand Supply Zone

Kỹ thuật phổ biến là Demand Supply Zone dựa trên cách đọc Price Action.

( Loại 1: Drop-Base-Rally )DBR### - điểm đảo chiều tích cực

Giá giảm mạnh (Drop) do supply vượt quá cầu → sau đó hồi phục trong vùng (Base) → khi demand trở lại mạnh, giá vượt qua vùng đó lên (Rally)

Cách giao dịch: Mua khi giá phá vùng trên, đặt Stop Loss dưới vùng Base

( Loại 2: Rally-Base-Drop )RBD### - điểm đảo chiều tiêu cực

Giá tăng mạnh (Rally) do demand vượt quá cung → sau đó gặp resistance trong vùng (Base) → khi supply mạnh trở lại, giá giảm xuống (Drop)

Cách giao dịch: Bán khi giá phá vùng dưới, đặt Stop Loss trên vùng Base

( Loại 3: Rally-Base-Rally )RBR### - tiếp tục tăng

Giá tăng mạnh (Rally) → gặp resistance trong vùng (Base) → demand lại mạnh lên, giá tiếp tục tăng (Rally 2)

Cách giao dịch: Mua khi giá phá vùng trên theo xu hướng tăng

( Loại 4: Drop-Base-Drop )DBD### - tiếp tục giảm

Giá giảm mạnh (Drop) → gặp resistance trong vùng (Base) → supply mạnh, giá giảm tiếp (Drop 2)

Cách giao dịch: Bán khi giá phá vùng dưới theo xu hướng giảm

Mẹo dành cho nhà giao dịch chuyên nghiệp

1. Luyện tập với chart thật trong quá khứ - xem biểu đồ 6 tháng để nhận biết Support Resistance thực tế thường di chuyển như thế nào

2. Không vội vào lệnh đảo chiều - chờ giá phá vùng rồi mới vào, không nhảy vào khi chưa rõ xu hướng

3. Luôn đặt Stop Loss - demand supply có thể thay đổi nhanh, cần phòng ngừa rủi ro

4. Xem volume giao dịch - breakout có volume lớn đáng tin cậy hơn

5. Kết hợp các công cụ khác - đừng chỉ dựa vào Demand Supply, dùng MA, RSI, MACD để xác nhận xu hướng

Tóm lại - Tóm tắt ngắn gọn

Demand là nhu cầu mua, Supply là nhu cầu bán. Hai yếu tố này phối hợp để xác định giá. Khi cầu > cung, giá tăng; khi cung > cầu, giá giảm.

Nhà đầu tư hiểu rõ demand supply sẽ bắt đúng nhịp và tránh các điểm thị trường quay lưng. Lần tới khi bạn thấy nến lớn trong vùng, hãy nghĩ xem nó đang tạo ra Demand Supply Zone để đảo chiều hay tiếp tục xu hướng.