## Đầu tư cổ phiếu có thực sự ổn định lợi nhuận không? Nhận diện các rủi ro tiềm ẩn của việc đầu tư cổ phiếu

Nhiều nhà đầu tư mới bị thu hút bởi các bài viết trên mạng như "Thu nhập hàng tháng từ cổ phiếu 10.000元, nghỉ hưu sớm" và xem việc đầu tư cổ phiếu như một con đường dẫn đến tự do tài chính. Thực tế, đầu tư cổ phiếu dù nghe có vẻ đơn giản — mua cổ phiếu chất lượng cao, giữ và nhận cổ tức — nhưng phương pháp đầu tư tưởng chừng an toàn này lại tiềm ẩn nhiều vấn đề mà nhiều nhà đầu tư dễ bỏ qua.

## Bản chất của việc đầu tư cổ phiếu: Không phải tiết kiệm, mà là đầu tư

Trước tiên cần làm rõ khái niệm. Đầu tư cổ phiếu chính là giữ cổ phiếu lâu dài để thu lợi từ cổ tức, logic này tương tự như gửi tiết kiệm ngân hàng, nhưng bản chất hoàn toàn khác nhau. Gửi tiết kiệm ngân hàng có cam kết bảo toàn vốn, còn đầu tư cổ phiếu thì không. Đây là sự khác biệt căn bản giữa đầu tư cổ phiếu và gửi tiết kiệm, cũng là nguyên nhân chính khiến nhiều nhà đầu tư bị thua lỗ.

Một ví dụ điển hình là Công ty Hot (3373), năm 2021 công bố trả cổ tức 10元, tỷ lệ cổ tức trên lợi nhuận vượt quá 15%, thu hút nhiều người yêu thích đầu tư cổ phiếu tham gia. Tuy nhiên, sau đó giá cổ phiếu liên tục giảm, từ 70元 xuống còn 22元. Nhà đầu tư đã nhận được cổ tức, nhưng lại mất vốn gốc khi giá cổ phiếu sụt giảm mạnh, cuối cùng còn lỗ. Tình huống này không phải là cá biệt, mà phản ánh thực tế về rủi ro của việc đầu tư cổ phiếu.

## Rủi ro thực sự của việc đầu tư cổ phiếu nằm ở đâu?

### Biến động thị trường gây thiệt hại vốn gốc

Rủi ro chính của nhà đầu tư cổ phiếu là mất vốn gốc. Giá cổ phiếu chịu ảnh hưởng bởi tâm lý thị trường, kết quả kinh doanh của công ty, tình hình ngành nghề, v.v., không có gì đảm bảo. Nếu bạn mua vào khi giá cổ phiếu đang ở mức cao, sau đó giá giảm, dù công ty vẫn tiếp tục trả cổ tức, tổng tài sản của bạn vẫn có thể âm.

### Thiếu thanh khoản

Đầu tư cổ phiếu cần dùng vốn nhàn rỗi, vì cổ phiếu không thể rút ra bất cứ lúc nào. Nếu gặp trường hợp cần tiền gấp trước kỳ trả cổ tức, buộc phải bán cổ phiếu ở mức giá thấp, không những không nhận được cổ tức mà còn lỗ do chênh lệch giá. Điều này đặc biệt gây khó khăn cho các nhà đầu tư trẻ có dòng tiền hạn chế.

### Yêu cầu cao về năng lực chọn cổ phiếu

Dù đầu tư cổ phiếu được xem là "tiết kiệm công sức", nhưng thực tế, việc lựa chọn cổ phiếu ban đầu cực kỳ quan trọng. Một cổ phiếu tốt hay xấu quyết định thành bại của toàn bộ khoản đầu tư. Nhà đầu tư cần phân tích các yếu tố cơ bản của công ty, tình hình ngành nghề, mức định giá hợp lý, không thể chỉ nhìn vào tỷ lệ cổ tức. Tỷ lệ cổ tức cao thường ẩn chứa kỳ vọng tiêu cực của thị trường về triển vọng công ty, đầu vào vội vàng có thể gặp rủi ro lớn.

### Khó thấy kết quả trong ngắn hạn

Ưu điểm của đầu tư cổ phiếu thể hiện rõ ràng trong dài hạn, nhưng "dài hạn" là bao lâu? Năm năm, mười năm hay hai mươi năm? Đối với những người trẻ muốn cải thiện chất lượng cuộc sống, lợi nhuận từ cổ phiếu thường không như mong đợi. Trong ngắn hạn, biến động thị trường và tâm lý đầu tư ảnh hưởng lớn hơn các yếu tố cơ bản của công ty, dẫn đến lợi nhuận ngắn hạn khó dự đoán ổn định.

## Ai phù hợp với chiến lược đầu tư cổ phiếu?

Đầu tư cổ phiếu không phải là phương pháp đầu tư toàn diện, chỉ phù hợp với những nhà đầu tư đáp ứng các điều kiện nhất định:

**Nhà đầu tư có đủ vốn nhàn rỗi**. Đầu tư cổ phiếu cần dùng tiền không cần trong ngắn hạn, vì vậy phải đảm bảo cuộc sống không bị ảnh hưởng, có quỹ dự phòng.

**Nhà đầu tư có đủ kiên nhẫn**. Có thể chịu đựng biến động ngắn hạn của thị trường, không bị ảnh hưởng bởi tin tức hay lời đồn, kiên trì giữ lâu dài. Đây là thử thách về tâm lý.

**Nhà đầu tư có khả năng chịu rủi ro thấp**. Nếu bạn hạn chế khả năng chấp nhận rủi ro, ưu tiên cổ tức ổn định hơn biến động giá, đầu tư cổ phiếu có thể là phần của danh mục.

**Nhà đầu tư có khả năng phân tích cơ bản**. Ít nhất phải hiểu báo cáo tài chính của công ty, đánh giá triển vọng ngành, không thể dựa hoàn toàn vào lời giới thiệu của người khác hay số liệu tỷ lệ cổ tức.

## Làm thế nào để chọn cổ phiếu phù hợp để đầu tư dài hạn?

Nếu quyết định đầu tư cổ phiếu dài hạn, việc chọn cổ phiếu là yếu tố then chốt. Dưới đây là ba nhóm phù hợp cho người mới bắt đầu:

**Cổ phiếu tài chính**. Ngân hàng, bảo hiểm và các cổ phiếu tài chính khác có đặc điểm trả cổ tức ổn định, vị thế ngành vững chắc, nhưng cần chọn đúng thời điểm mua, đừng mua khi giá đã cao.

**Cổ phiếu dẫn đầu các lĩnh vực**. Các doanh nghiệp này hoạt động ổn định, vị thế thị trường vững chắc, có khả năng duy trì trả cổ tức liên tục. Ngoài việc nhận cổ tức, còn có tiềm năng lợi nhuận từ chênh lệch giá.

**Sản phẩm ETF**. So với cổ phiếu riêng lẻ, ETF giúp bạn sở hữu một rổ cổ phiếu cùng lúc, tự động phân tán rủi ro, là lựa chọn phù hợp cho người mới. Ví dụ như Yuanta High Dividend (0056) và Yuanta Taiwan 50 (0050), cũng là các lựa chọn phổ biến của nhóm đầu tư cổ phiếu dài hạn.

## Làm thế nào để tránh các bẫy phổ biến khi đầu tư cổ phiếu?

### Cẩn trọng trong việc lựa chọn cổ phiếu

Chọn đúng cổ phiếu đã là một nửa thành công. Người mới bắt đầu nên bắt đầu từ ETF, tích lũy kinh nghiệm rồi mới xem xét đầu tư cổ phiếu riêng lẻ. Ban đầu, chọn các ngành và công ty quen thuộc hơn là theo đuổi cổ tức cao một cách mù quáng.

### Lập kế hoạch phân bổ vốn hợp lý

Phân chia rõ ràng tiền cần dùng trong ngắn hạn và dài hạn, dự trữ đủ quỹ dự phòng. Tuyệt đối không để việc đầu tư cổ phiếu làm lỡ cơ hội cần tiền gấp, dẫn đến phải bán cổ phiếu ở mức giá thấp.

### Chọn kênh đầu tư chính thống

Lựa chọn nền tảng giao dịch cũng rất quan trọng. Đảm bảo nền tảng hợp pháp, có giấy phép, so sánh phí giao dịch và chất lượng dịch vụ, đừng vì tiết kiệm chút phí mà chọn các kênh không an toàn.

## Đầu tư cổ phiếu không phải là con đường duy nhất dẫn đến tự do tài chính

Người trẻ muốn đạt tự do tài chính không thể chỉ dựa vào đầu tư cổ phiếu. Đầu tư cổ phiếu chỉ là một phần trong danh mục, cần kết hợp các hình thức đầu tư khác để nâng cao tổng lợi nhuận. Quan trọng hơn, việc tích lũy tài sản vẫn dựa trên việc tăng thu nhập, giảm chi tiêu và liên tục học hỏi kiến thức đầu tư.

Đầu tư cổ phiếu thực sự có lợi thế — tiết kiệm công sức, dễ tiếp cận, hưởng lợi kép — nhưng không phải là "lợi nhuận chắc chắn không lỗ". Nhà đầu tư cần dựa vào tình hình tài chính cá nhân, khả năng chịu rủi ro và mục tiêu đầu tư để lựa chọn phương pháp phù hợp, chứ không nên theo đuổi theo các câu chuyện thành công trên mạng một cách mù quáng. Chỉ khi nhận thức rõ rủi ro, biết giới hạn khả năng của bản thân, mới là cách đúng để bắt đầu đầu tư cổ phiếu.