Cực kỳ nghèo đói vào năm 2025: hiểu tại sao Nam Sudan dẫn đầu bảng xếp hạng các nền kinh tế yếu nhất

Hàng năm, các chỉ số toàn cầu được cập nhật bởi Ngân hàng Thế giới và IMF vẽ lại bức tranh thực tế kinh tế của hơn 190 quốc gia. Một dữ liệu đặc biệt thu hút sự chú ý: những quốc gia nào chịu mức thu nhập bình quân đầu người thấp nhất? Câu trả lời tiết lộ nhiều hơn là chỉ số — nó phơi bày các chu kỳ bất ổn chính trị, xung đột vũ trang và cấu trúc kinh tế yếu kém duy trì đói nghèo.

Làm thế nào để đo lường quốc gia nghèo nhất thế giới?

Chỉ số tiêu chuẩn là GDP bình quân đầu người điều chỉnh theo sức mua (PPC). Khác với GDP danh nghĩa, chỉ số này tính đến chi phí sinh hoạt thực tế ở từng khu vực, cho phép so sánh công bằng hơn giữa các nền kinh tế có tiền tệ và lạm phát khác nhau.

Ví dụ: một cư dân của Sudan miền Nam có thể kiếm được danh nghĩa R$ 100, nhưng số tiền này mua được nhiều hơn R$ 100 ở São Paulo, do sự khác biệt về giá cả. PPC phản ánh chính xác điều này — thu nhập thực tế có thể tiêu dùng.

Mặc dù không tiết lộ sự bất bình đẳng nội bộ hay chất lượng dịch vụ công, nhưng vẫn là thước đo tốt nhất để so sánh mức sống trung bình giữa các vùng lãnh thổ.

Bảng xếp hạng cập nhật: quốc gia nghèo nhất thế giới nằm ở đâu?

Dữ liệu mới nhất cho thấy sự tập trung lớn ở Châu Phi Hạ Sahara, ngoại trừ đáng chú ý là Yemen. Đây là thực tế:

Những con số này phản ánh các nền kinh tế có thu nhập trung bình hàng năm dưới hai nghìn đô la — một thực tế của nghèo đói cấu trúc.

Phía sau các con số: gốc rễ của đói nghèo cực độ

Xung đột vũ trang kéo dài

Chiến tranh nội bộ phá hoại hạ tầng, làm hoang mang các nhà đầu tư và di cư dân số. Sudan miền Nam, mặc dù có dầu mỏ, sống từ sau độc lập (2011) trong bạo lực liên tục khiến không thể khai thác tài nguyên của mình. Somalia đã trải qua ba thập kỷ hỗn loạn gần như mang tính thể chế. Yemen, đại diện duy nhất ngoài châu Phi, rơi vào khủng hoảng từ năm 2014 — ngày nay đối mặt với tình hình nhân đạo tồi tệ nhất toàn cầu.

Phụ thuộc vào hàng hóa

Phần lớn các quốc gia này dựa vào nông nghiệp tự cung tự cấp hoặc xuất khẩu nguyên liệu thô (vàng, kim cương, đồng) mà không có giá trị gia tăng. Khi giá quốc tế giảm, toàn bộ chuỗi kinh tế sụp đổ.

Đầu tư vào giáo dục và y tế yếu

Dân số ít kỹ năng = năng suất thấp = chu kỳ nghèo đói tự duy trì. Burundi và Madagascar đặc biệt chịu ảnh hưởng bởi hạn chế cấu trúc này.

Tăng trưởng dân số nhanh

Khi sinh nhiều hơn tăng trưởng GDP, kết quả là GDP bình quân đầu người trì trệ hoặc giảm — ngay cả khi tổng tăng. Malawi và Cộng hòa Dân chủ Congo liên tục đối mặt với vấn đề này.

Phân tích theo quốc gia: ngoài bảng xếp hạng quốc gia nghèo nhất thế giới

Sudan miền Nam — Có trữ lượng dầu mỏ đáng kể, nhưng xung đột nội bộ kéo dài ngăn cản lợi ích kinh tế trực tiếp cho dân cư. Hạ tầng gần như không tồn tại.

Burundi — Nền kinh tế nông nghiệp với năng suất thấp. Thập kỷ bất ổn chính trị và một trong những chỉ số HDI thấp nhất toàn cầu.

Cộng hòa Trung Phi — Mâu thuẫn điển hình: giàu kim cương và vàng, nhưng bị tàn phá bởi xung đột nội bộ liên tục. Dịch vụ công sụp đổ.

Malawi — Rất dễ bị hạn hán khí hậu. Phụ thuộc vào nông nghiệp mà không có công nghiệp hóa. Dân số tăng nhanh hơn nền kinh tế.

Mozambique — Tiềm năng năng lượng (gas tự nhiên) và khoáng sản không chuyển thành phát triển chia sẻ. Xung đột khu vực và đa dạng hóa yếu.

Somalia — Thiếu các thể chế nhà nước ổn định. Tình trạng an ninh lương thực mãn tính. Nền kinh tế chủ yếu phi chính thức.

Cộng hòa Dân chủ Congo — Mâu thuẫn lớn nhất châu Phi: trữ lượng vàng, đồng, coltan, kim cương khổng lồ, nhưng xung đột vũ trang và tham nhũng hệ thống cản trở khai thác.

Liberia — Di sản chiến tranh nội bộ thế kỷ XX vẫn còn ảnh hưởng đến nền kinh tế yếu kém và hạ tầng nghèo nàn.

Yemen — Quốc gia không châu Phi duy nhất. Chiến tranh nội bộ từ năm 2014 biến đất nước thành một trong những cuộc khủng hoảng nhân đạo lớn nhất đương đại.

Madagascar — Mặc dù có tiềm năng nông nghiệp và du lịch, bất ổn chính trị liên tục và nghèo đói nông thôn giữ đất nước trong số những quốc gia nghèo nhất.

Bảng xếp hạng quốc gia nghèo nhất thế giới mang lại điều gì cho nhà đầu tư và nhà phân tích?

Xác định quốc gia nghèo nhất không chỉ là bài tập học thuật — đó là công cụ thiết yếu để hiểu rủi ro địa chính trị, chu kỳ kinh tế và cơ hội mới nổi.

Những dữ liệu này cho thấy nghèo đói cực độ liên quan đến: tính yếu kém thể chế, xung đột kéo dài, thiếu đầu tư vào vốn con người và phụ thuộc vào hàng hóa. Thị trường như vậy có rủi ro cao, nhưng đôi khi cũng mở ra cơ hội cho các nhà vận hành chuẩn bị tốt.

Hiểu rõ về địa lý kinh tế toàn cầu — lập bản đồ các khu vực đối mặt với thách thức cấu trúc và các khu vực có triển vọng phục hồi — là điều cần thiết để đưa ra quyết định sáng suốt về phân bổ vốn và quản lý danh mục đầu tư.