Vàng còn xa bao nhiêu để đạt đỉnh trong chu kỳ bò tiếp theo? Nhìn lại xu hướng 20 năm để dự đoán cơ hội đầu tư trong tương lai

Vàng 20 năm diễn biến gợi ý tín hiệu gì?

Thị trường vàng năm 2025 đang viết nên một kỷ lục mới. Từ mức 2690 USD/oz đầu năm đến tháng 10 đạt 4200 USD/oz, mức tăng hơn 56%, lập kỷ lục chưa từng có. Đằng sau chuỗi các đỉnh cao lịch sử này, thực sự phản ánh điều gì? Liệu thị trường tăng giá vàng trong 50 năm tới có thực sự đến?

Quan sát hiệu suất của vàng trong 50 năm qua, chúng ta có thể nhận thấy một quy luật thú vị: mỗi khi xảy ra khủng hoảng chính trị kinh tế lớn toàn cầu, hoặc chính sách tiền tệ gặp khó khăn, vàng thường trở thành nơi trú ẩn của dòng tiền. Quy luật này đặc biệt rõ nét trong 20 năm gần đây.

Trong nửa thế kỷ, vàng đã tăng bao nhiêu lần?

Từ tháng 8 năm 1971, khi Tổng thống Mỹ Nixon tuyên bố tháo liên kết USD và vàng, giá vàng quốc tế bắt đầu một quỹ đạo tăng dài hạn. Trước đó, vàng cố định ở mức 35 USD/oz, bản chất USD chỉ là một phiếu đổi vàng.

Nhanh chóng đến năm 2025, giá vàng đã leo lên đỉnh lịch sử 4300 USD/oz, so với 35 USD năm 1971, mức tăng đã vượt quá 120 lần. Đặc biệt từ năm 2024 trở đi, tình hình toàn cầu bất ổn gia tăng, các ngân hàng trung ương đồng loạt tăng dự trữ vàng, điều này cung cấp lực mua liên tục cho giá vàng.

Cùng với quỹ đạo 50 năm đó, chỉ số Dow Jones từ 900 điểm tăng lên khoảng 46000 điểm, mức tăng khoảng 51 lần. Điều này có nghĩa lợi nhuận dài hạn của vàng thực tế vượt xa thị trường chứng khoán toàn cầu, điều này có thể là một phát hiện bất ngờ đối với nhiều nhà đầu tư.

Bốn chu kỳ tăng trưởng lớn trong lịch sử vàng

Để hiểu rõ xu hướng tương lai, cần xem lại quá khứ. Trong hơn 50 năm biến động của giá vàng, có thể chia thành bốn giai đoạn tăng rõ rệt:

1970-1975 đợt 1: Khủng hoảng niềm tin sau tháo liên kết

Sau khi USD và vàng tháo liên kết, người dân mất niềm tin vào tiền giấy, đổ xô mua vàng vật chất. Giá vàng từ 35 USD tăng vọt lên 183 USD, mức tăng hơn 400%. Khi khủng hoảng dầu mỏ bùng phát, Mỹ phát hành tiền ồ ạt mua dầu, đẩy giá vàng lần thứ hai tăng mạnh. Đến khi khủng hoảng dịu đi, giá vàng mới giảm về quanh 100 USD.

1976-1980 đợt 2: Xung đột địa chính trị thúc đẩy

Khủng hoảng dầu mỏ Trung Đông lần 2, vụ bắt giữ con tin Iran, cuộc xâm lược Afghanistan của Liên Xô — chuỗi sự kiện này gây suy thoái kinh tế toàn cầu và lạm phát tăng vọt. Giá vàng từ 104 USD tăng vọt lên 850 USD, mức tăng hơn 700%. Tuy nhiên, đợt tăng này quá mãnh liệt, cuối cùng khi khủng hoảng dịu đi và chiến tranh lạnh thay đổi cục diện, giá vàng rơi vào giai đoạn 20 năm thấp, dao động trong khoảng 200-300 USD.

2001-2011 đợt 3: Chiến tranh chống khủng bố và khủng hoảng tài chính

Sự kiện 11/9 thay đổi cục diện an ninh toàn cầu, Mỹ bắt đầu chiến tranh chống khủng bố 10 năm, chi tiêu quốc phòng khổng lồ buộc chính phủ liên bang liên tục hạ lãi suất và phát hành trái phiếu. Điều này gây ra bong bóng bất động sản, cuối cùng bùng nổ khủng hoảng tài chính 2008. Fed thực hiện nới lỏng định lượng quy mô lớn để cứu thị trường, vàng bước vào đợt tăng giá dài 10 năm. Giá vàng từ 260 USD tăng lên 1921 USD, mức tăng hơn 700%. Sau khủng hoảng nợ châu Âu năm 2011, giá vàng còn lập đỉnh cao mới.

2015 đến nay: Các ngân hàng trung ương toàn cầu săn lùng vàng

Trong gần mười năm qua, giá vàng chịu tác động của nhiều yếu tố: chính sách lãi suất âm của Nhật, châu Âu, xu hướng phi đô la toàn cầu, QE của Fed năm 2020, chiến tranh Nga-Ukraina, xung đột Trung Đông — tất cả đẩy giá vàng liên tục leo thang vượt 2000 USD. Đến năm 2024-2025, vàng đạt mức cao chưa từng có.

Đầu tư vàng vs cổ phiếu trái phiếu: Lý do lựa chọn

Liệu vàng có thể tiếp tục thống trị trong 50 năm tới không, câu hỏi này không có câu trả lời tuyệt đối, nhưng có thể lấy cảm hứng qua so sánh.

Trong 50 năm qua, vàng tăng 120 lần, nhưng trong 30 năm gần đây, tình hình lại khác — lợi nhuận cổ phiếu còn vượt trội hơn, tiếp theo là vàng, cuối cùng là trái phiếu. Điều này cho thấy thời gian là yếu tố then chốt.

Ba loại tài sản có cơ chế sinh lợi hoàn toàn khác nhau:

• Vàng dựa vào chênh lệch giá, không có lãi, cần nắm bắt nhịp thị trường
• Trái phiếu dựa vào lãi suất cố định, theo sát lãi suất không rủi ro
• Cổ phiếu dựa vào tăng trưởng doanh nghiệp, hiệu quả dài hạn ổn định nhất

Xếp hạng độ khó đầu tư: Trái phiếu dễ nhất > Vàng tiếp theo > Cổ phiếu khó nhất.

Khi nào nên mua vàng?

Trong giới kinh tế có nguyên tắc phân bổ cổ điển: Trong thời kỳ tăng trưởng kinh tế, chọn cổ phiếu; trong thời kỳ suy thoái, phân bổ vàng.

Khi kinh tế tốt, lợi nhuận doanh nghiệp khả quan, cổ phiếu dễ tăng; trái phiếu kém hấp dẫn hơn; vàng không sinh lợi, khó thu hút dòng tiền. Ngược lại, khi kinh tế khó khăn, cổ phiếu thất bại, nhưng vàng giữ giá trị và trái phiếu mang lại lợi tức cố định, trở thành lựa chọn hàng đầu.

Hiện tại, thế giới đối mặt với: chính sách kinh tế Mỹ đầy rủi ro, bất ổn địa chính trị, đồng USD liên tục yếu đi. Trong môi trường này, sức hút của vàng rõ ràng tăng lên.

Đầu tư vàng không cố định mãi mãi

Có một nhận thức quan trọng: Vàng không tăng đều đặn. Trong 20 năm từ 1980 đến 2000, giá vàng gần như không sinh lợi, quanh mức 200-300 USD. Nếu đầu tư vàng trong giai đoạn đó và giữ dài hạn, có thể coi là lãng phí.

Nhưng đừng vì thế mà từ bỏ vàng. Vì vàng là tài nguyên tự nhiên, chi phí khai thác theo thời gian tăng lên, nên các đáy của chu kỳ giảm giá đều dần cao hơn. Điều này có nghĩa là dù đợt tăng kết thúc, giá vẫn không về mức không giá trị.

Năm cách đầu tư vàng

Muốn tham gia thị trường vàng, có nhiều lựa chọn:

1. Vàng vật chất — mua vàng thỏi hoặc vàng miếng, ưu điểm là tính ẩn danh cao, nhược điểm là giao dịch bất tiện

2. Sổ tiết kiệm vàng — chứng chỉ gửi giữ của ngân hàng, thanh khoản tốt hơn vàng vật chất, nhưng ngân hàng không trả lãi, chênh lệch mua bán lớn

3. ETF vàng — thanh khoản và giao dịch thuận tiện hơn, nhưng phí quản lý, khi giá đi ngang dài hạn sẽ làm giảm giá trị dần

4. Hợp đồng tương lai / CFD vàng — phù hợp cho nhà đầu tư lướt sóng ngắn hạn, có đòn bẩy, chi phí thấp, sử dụng vốn hiệu quả cao

5. Cổ phiếu khai thác vàng — tham gia gián tiếp vào ngành vàng tăng trưởng

Trong đó, phù hợp nhất cho người nhỏ lẻ là hợp đồng CFD vàng, vì hỗ trợ giao dịch hai chiều (mua bán), đòn bẩy linh hoạt, đơn vị giao dịch nhỏ, yêu cầu vốn tối thiểu thấp.

Tương lai vàng: Liệu còn tăng nữa?

Quay lại câu hỏi ban đầu — trong 50 năm tới, vàng có thể tỏa sáng rực rỡ như xưa không?

Câu trả lời là: Có khả năng, nhưng không phải theo chiều tuyến tính. Lịch sử vàng cho thấy, nó sẽ trải qua các giai đoạn tăng, dao động cao, giảm, ổn định rồi bắt đầu chu kỳ tăng mới. Nhà đầu tư thành công sẽ biết chớp thời điểm đợt tăng, bán ra khi giảm, chứ không chỉ giữ dài hạn mù quáng.

Hiện tại, môi trường toàn cầu cho thấy thực tế: các ngân hàng trung ương vẫn tiếp tục tăng dự trữ vàng, rủi ro địa chính trị chưa giảm, đồng USD có áp lực dài hạn giảm giá. Những yếu tố này đều hướng tới khả năng của một đợt tăng giá vàng mới. Tuy nhiên, thời điểm đỉnh cao, điều chỉnh cần theo dõi sát chính sách vĩ mô và biến động địa chính trị.

Phương án an toàn nhất là, dựa trên khả năng chịu rủi ro cá nhân, phân bổ linh hoạt giữa cổ phiếu, trái phiếu và vàng. Như vậy, vừa có thể tham gia cơ hội tăng giá vàng, vừa có thể phòng ngừa rủi ro từ biến động thị trường.