Yên Nhật sắp mất giá, chính quyền Nhật Bản đối mặt với tình thế tiến thoái lưỡng nan giữa "can thiệp và tăng lãi suất"

Yên Nhật rơi vào tình trạng bế tắc. Trong quý này, tỷ giá hối đoái JPY/USD đã giảm khoảng 4,5%, đứng đầu trong nhóm đồng tiền G10( theo mức giảm của mười quốc gia. Vào phiên giao dịch Mỹ thứ Tư, đồng yên đã giảm xuống mức 1 USD đổi 155,04 yên, đến sáng thứ Nữa theo giờ Tokyo, còn ghi nhận mức 154,96, khiến các nhà phân tích ngày càng nghi ngờ khả năng của chính phủ Nhật Bản mới có thể hỗ trợ hiệu quả tỷ giá hối đoái yên.

Mâu thuẫn chính sách đằng sau sự mất giá của yên Nhật

Khác hoàn toàn với tình hình năm ngoái, khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) can thiệp trước kỳ tăng lãi suất; thì lần này, Thủ tướng Nhật Bản Caoichi Sanae lại vừa thể hiện ý định giảm tốc độ tăng lãi suất, vừa thúc đẩy kế hoạch mở rộng tài chính, những biện pháp này đã làm suy yếu đồng yên.

Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản, Katayama Akiyuki, đã cảnh báo vào thứ Tư rằng xu hướng thị trường đã trở nên một chiều và di chuyển quá nhanh, tác động tiêu cực của việc mất giá yên ngày càng rõ ràng hơn. Bà phát biểu tại quốc hội: “Chính phủ đang theo dõi sát sao mọi biến động quá mức và mất trật tự với mức độ cấp bách cao.”

Tuy nhiên, vấn đề khó khăn đối mặt là: bất kỳ can thiệp nào cũng có thể tiêu hao dự trữ ngoại hối của Nhật Bản, trong khi các dự trữ này còn cần để hỗ trợ kế hoạch đầu tư vào Mỹ nhằm trấn an Tổng thống Donald Trump. Giám đốc điều hành của SBI FXTrade, Marito Ueda, thẳng thắn nhận định: “Hiện tại khác hoàn toàn so với lần Nhật Bản can thiệp năm ngoái. Nếu chính sách của Caoichi Sanae tiếp tục theo hướng mở rộng tài chính, thì ngay cả khi chính phủ có thể ngăn chặn tạm thời việc mất giá của yên, thì cuối cùng đồng tiền này vẫn sẽ tiếp tục yếu đi.”

Cửa sổ can thiệp ngày càng thu hẹp

Vào năm ngoái, khi tỷ giá USD/JPY giảm xuống gần 160,17, Bộ Tài chính Nhật Bản đã quyết đoán tham gia thị trường và thực hiện các biện pháp can thiệp bổ sung quanh mức 157,99, 161,76 và 159,45. Thời điểm đó, các quan chức tập trung vào sự biến động và tốc độ di chuyển của tỷ giá hơn là mức cụ thể.

Tuy nhiên, tình hình lần này phức tạp hơn nhiều. Kể từ khi chạm đỉnh 149,38 vào ngày 17 tháng 10, đồng yên đã dao động hơn 5 yên. Jane Foley, trưởng chiến lược ngoại hối của Ngân hàng Rabobank Hà Lan, cảnh báo: “Nếu các biện pháp can thiệp không thể ngăn chặn rõ ràng việc USD/JPY rơi xuống mức 155, thì rủi ro của các hoạt động can thiệp sẽ càng gia tăng.”

Một số nhà quan sát thị trường cho rằng, nếu không có việc tăng lãi suất đi kèm, thì các biện pháp can thiệp sẽ khó có hiệu quả. Chính sách tiếp theo của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản dự kiến công bố vào ngày 19 tháng 12. Nhà chiến lược tiền tệ trưởng của Nomura, Yujiro Goto, nhận định: “Ngay khi tỷ giá USD/JPY vượt qua 155, rủi ro của việc tăng cường các biện pháp phát ngôn của giới chức Nhật Bản sẽ gia tăng, đồng thời khả năng nâng lãi suất của BOJ vào tháng 12 cũng sẽ theo đó tăng lên.”

Ông bổ sung rằng, việc mua đồng yên và tăng lãi suất có thể thúc đẩy tỷ giá yên Nhật hướng tới mức 150 hoặc cao hơn nữa.

Các giới hạn quốc tế

Phát biểu của Bộ trưởng Tài chính Mỹ, Janet Yellen, đã củng cố quan điểm này. Bà kêu gọi chính phủ mới của Nhật Bản tạo điều kiện cho Ngân hàng Trung ương Nhật Bản có nhiều không gian hơn để ứng phó với lạm phát và biến động quá mức của tỷ giá, điều này rõ ràng là sự ủng hộ cho việc tăng lãi suất.

Tuy nhiên, Giám đốc chiến lược ngoại hối của Ngân hàng Sumitomo Mitsui, Hirofumi Suzuki, chỉ ra rằng, về mặt can thiệp, Nhật Bản có thể cần sự đồng thuận của Mỹ trước tiên, nhưng Washington dường như thiên về việc tăng lãi suất hơn là can thiệp trực tiếp.

Dù đồng yên mất giá có lợi cho các nhà xuất khẩu mạnh của Nhật để nâng cao lợi nhuận khi quy đổi về đồng yên, nhưng cũng có thể làm tăng chi phí nhập khẩu, gây áp lực lạm phát. Nếu không có các biện pháp để hạn chế đà mất giá của yên, thì có thể gây ra phản ứng chỉ trích từ Washington—trước đó, Trump đã từng than phiền rằng Nhật Bản cố gắng giành lợi thế thương mại qua chính sách ngoại hối, điều này có thể làm gia tăng tâm lý kỳ vọng giảm giá đồng yên.

Hiện tại, chính quyền Nhật Bản đang rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan: can thiệp cần sự hỗ trợ của Mỹ và tiêu hao dự trữ ngoại hối, trong khi tăng lãi suất lại mâu thuẫn với chính sách mở rộng tài chính của thủ tướng. Áp lực giảm giá của đồng yên vẫn còn kéo dài, thử thách thật sự mới chỉ bắt đầu.