Từ năm 1970 đến 2025｜50 năm thị trường bò vàng sẽ tái diễn? Những điều nhà đầu tư cần biết về sự thật giá vàng

Vàng từ lâu đã là công cụ dự trữ giá trị được toàn cầu công nhận, có đặc tính mật độ cao, chống oxy hóa, bảo quản lâu dài. Ngoài vai trò là tiền tệ, vàng còn được ứng dụng rộng rãi trong lĩnh vực trang sức, công nghiệp và các ngành khác. Nhìn lại hiệu suất trong nửa thế kỷ qua, giá vàng dù có nhiều biến động, nhưng xu hướng dài hạn rõ ràng là tăng lên, đặc biệt từ năm 2025 trở đi liên tục lập đỉnh lịch sử mới. Vấn đề là, chu kỳ tăng giá kéo dài 50 năm này có thể tiếp tục đến 50 năm tiếp theo không? Đầu tư vàng là giữ lâu dài hay giao dịch theo từng đợt? Bài viết sẽ phân tích lần lượt cho bạn.

Từ năm 70 của Trung Quốc Dân Quốc đến nay, mức tăng giá vàng thực sự đáng kinh ngạc như thế nào?

Ngày 15 tháng 8 năm 1971 là một thời khắc quan trọng — Tổng thống Mỹ Nixon tuyên bố tháo liên kết đô la với vàng, chấm dứt hệ thống Bretton Woods sau chiến tranh. Trước đó, giá vàng cố định ở mức 35 USD/ounce, sau khi tháo liên kết mới thực sự bắt đầu tự do biến động.

Tính từ năm 70 của Trung Quốc Dân Quốc (khoảng năm 1981) đến 2025, mức tăng giá vàng đã vượt quá 120 lần. Cụ thể:

• Năm 1971: 35 USD/ounce
• Nửa đầu năm 2025: vượt qua 3700 USD
• Tháng 10 năm 2024: lần đầu vượt 4300 USD
• Năm 2025 hiện tại: liên tục lập đỉnh mới

Chỉ riêng trong năm 2024, mức tăng đã vượt quá 104%, xu hướng tăng tốc này trong 50 năm qua cực kỳ hiếm thấy.

Chi tiết 4 đợt thị trường tăng giá lớn trong 50 năm qua

Từ năm 1971, vàng đã trải qua 4 chu kỳ tăng giá rõ rệt, mỗi chu kỳ đều có bối cảnh kinh tế riêng biệt.

Làn sóng thứ nhất (1970—1975): Khủng hoảng niềm tin sau tháo liên kết

Sau khi tháo liên kết đô la với vàng, người dân lo ngại đô la sẽ mất giá, đổ xô vào thị trường vàng. Giá vàng quốc tế từ 35 USD tăng vọt lên 183 USD, tăng hơn 400%. Sau đó, khủng hoảng dầu mỏ bùng phát, Mỹ phát hành thêm tiền để mua dầu, đẩy giá vàng lên cao hơn nữa. Khi khủng hoảng dịu đi, giá vàng điều chỉnh về khoảng 100 USD.

Làn sóng thứ hai (1976—1980): Cuộc chạy đua trú ẩn do biến động địa chính trị

Các sự kiện như khủng hoảng dầu mỏ Trung Đông lần thứ hai, vụ bắt giữ con tin Iran, cuộc xâm lược Afghanistan của Liên Xô đã gây ra suy thoái toàn cầu và lạm phát tăng vọt. Giá vàng từ 104 USD tăng vọt lên 850 USD, tăng hơn 700%. Tuy nhiên, do đầu cơ quá mức, giá vàng cuối cùng điều chỉnh giảm, dao động trong khoảng 200—300 USD trong 20 năm tiếp theo.

Làn sóng thứ ba (2001—2011): Thập kỷ siêu tăng trưởng

Sau sự kiện 9/11, Mỹ duy trì chiến tranh dài hạn, chi tiêu quốc phòng lớn. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ cắt lãi suất phát hành trái phiếu, rồi nâng lãi để đối phó bong bóng nhà đất, cuối cùng dẫn đến khủng hoảng tài chính 2008. Để cứu thị trường, Mỹ kích hoạt chương trình QE, khiến giá vàng trong 10 năm tăng mạnh, từ 260 USD lên 1921 USD, tăng hơn 700%. Sau khủng hoảng nợ châu Âu, giá ổn định trở lại.

Làn sóng thứ tư (2015 đến nay): Chu kỳ tăng giá mới do biến động chính trị kinh tế đương đại

Chính sách lãi suất âm, toàn cầu giảm đô la, QE của Mỹ, chiến tranh Nga-Ukraina, xung đột Trung Đông — hàng loạt sự kiện liên tục đẩy giá vàng tăng. Từ 2015—2023, vàng từ 1060 USD tăng lên 2000 USD. Năm 2024—2025 còn chứng kiến đợt tăng vọt lịch sử, trong vòng vài tháng, vàng từ 2800 USD vọt lên 4300 USD, lập đỉnh chưa từng có. Rủi ro chính sách kinh tế Mỹ, các ngân hàng trung ương tích trữ vàng, bất ổn địa chính trị là các động lực chính thúc đẩy đợt tăng này.

Vàng so với cổ phiếu và trái phiếu: So sánh lợi nhuận 50 năm

Đầu tư vàng có sinh lời không? Điều này phụ thuộc vào cách bạn so sánh:

Lợi nhuận dài hạn

• Vàng (1971—2025): tăng 120 lần
• Chỉ số Dow Jones (1971—2025): từ 900 điểm lên 46000 điểm, tăng khoảng 51 lần
• Kết luận: Trong 50 năm qua, vàng thể hiện vượt trội so với cổ phiếu

Nhưng câu chuyện 30 năm gần đây khác biệt

• Cổ phiếu thể hiện tốt nhất
• Vàng xếp thứ hai
• Trái phiếu kém nhất

Từ đầu năm 2025 đến giữa tháng 10, vàng từ 2690 USD tăng lên 4200 USD, tăng hơn 56%, đà tăng ngắn hạn này vượt xa hiệu suất của thị trường chứng khoán cùng kỳ.

Nguồn lợi nhuận hoàn toàn khác nhau

• Vàng: lợi nhuận từ chênh lệch giá, không có lãi, đòi hỏi chọn thời điểm mua bán hợp lý
• Trái phiếu: lợi nhuận từ lãi suất, cần tăng số lượng để nâng tổng lợi nhuận, phải dựa vào chính sách của ngân hàng trung ương
• Cổ phiếu: lợi nhuận từ tăng trưởng doanh nghiệp, phù hợp mua cổ phiếu tốt và giữ lâu dài

Xếp hạng độ khó đầu tư: Trái phiếu dễ nhất > Vàng > Cổ phiếu khó nhất

Xếp hạng lợi nhuận: Trong 50 năm qua, vàng tốt nhất, 30 năm gần đây cổ phiếu tốt nhất

Nên giữ vàng dài hạn hay giao dịch theo từng đợt?

Đây là câu hỏi then chốt của nhà đầu tư. Câu trả lời là: Vàng phù hợp với giao dịch theo đợt, không phù hợp giữ lâu dài thuần túy.

Lý do rất đơn giản — từ 1980 đến 2000, giá vàng dao động trong khoảng 200—300 USD trong suốt 20 năm. Nếu bạn mua vào đỉnh và giữ nguyên, thì sau 20 năm lợi nhuận sẽ là 0. Điều này có thể chờ đợi 50 năm để lặp lại không?

Nhưng điều đó không có nghĩa là vàng không đáng đầu tư. Chìa khóa là nắm bắt chu kỳ tăng trưởng: thường có “tăng mạnh → giảm nhanh → đi ngang ổn định → bắt đầu chu kỳ tăng mới”. Chỉ cần làm đúng trong chu kỳ tăng, bán ra hoặc giữ tiền khi giảm, lợi nhuận sẽ vượt xa trái phiếu và cổ phiếu.

Một quy luật khác cần chú ý: chi phí khai thác vàng và độ khó khai thác theo thời gian tăng dần, ngay cả khi chu kỳ tăng kết thúc và giá điều chỉnh giảm, mức đáy sẽ dần cao hơn. Nói cách khác, vàng sẽ không rơi xuống giá trị bằng 0, mỗi lần điều chỉnh đáy đều cao hơn lần trước. Điều này cung cấp cho các nhà giao dịch theo đợt một giới hạn an toàn tương đối để vận hành.

Làm thế nào để đầu tư vàng? So sánh 5 công cụ chính

1. Vàng vật chất Mua trực tiếp vàng thỏi hoặc trang sức. Ưu điểm là tính ẩn danh cao, còn có thể dùng làm trang sức; nhược điểm là giao dịch bất tiện, cần tìm người mua, chi phí cao.

2. Sổ tiết kiệm vàng Chứng chỉ gửi giữ vàng của ngân hàng, ghi nhận giao dịch trên sổ, có thể đổi lấy vàng vật chất bất cứ lúc nào. Ưu điểm là dễ mang theo; nhược điểm là không có lãi, chênh lệch mua bán lớn, phù hợp giữ lâu dài.

3. Quỹ ETF vàng Theo dõi giá vàng qua quỹ giao dịch, thanh khoản cao hơn sổ tiết kiệm vàng, sau khi mua sẽ nhận cổ phiếu tương ứng. Nhược điểm là công ty phát hành thu phí quản lý, khi giá vàng không biến động dài hạn, giá trị sẽ giảm dần theo thời gian.

4. Hợp đồng tương lai vàng và CFD Là công cụ chính để nhà đầu tư nhỏ lẻ giao dịch ngắn hạn. Ưu điểm là đòn bẩy tăng lợi nhuận, linh hoạt mua bán cả hai chiều, chi phí thấp. Đặc biệt phù hợp với nhà đầu tư nhỏ vì yêu cầu ký quỹ thấp, sử dụng vốn hiệu quả cao, thời gian giao dịch linh hoạt, yêu cầu nạp tiền tối thiểu thấp. Thông qua CFD, nhà đầu tư có thể dùng ít vốn để kiểm soát khối lượng lớn, bắt kịp mọi biến động thị trường.

5. Cổ phiếu ngành khai thác vàng Mua cổ phiếu các công ty khai thác vàng niêm yết, vừa có đặc tính của cổ phiếu, vừa có đặc tính của vàng, thường thể hiện mạnh hơn khi giá vàng tăng, nhưng cần nghiên cứu doanh nghiệp cơ bản.

Chu kỳ kinh tế quyết định phân bổ vàng

Quy tắc tối cao khi đầu tư vàng là: Trong thời kỳ tăng trưởng kinh tế, chọn cổ phiếu; trong thời kỳ suy thoái, phân bổ vàng.

Khi kinh tế phát triển, lợi nhuận doanh nghiệp tốt, cổ phiếu tăng mạnh; trái phiếu, với lợi tức cố định, kém hấp dẫn hơn; vàng, không sinh lãi, càng ít được ưa chuộng.

Khi kinh tế suy thoái, lợi nhuận doanh nghiệp giảm, cổ phiếu mất giá; vàng có đặc tính giữ giá và trái phiếu có lợi tức cố định lại trở thành lựa chọn an toàn.

Phương pháp an toàn nhất là dựa vào khả năng chịu rủi ro của từng cá nhân để phân bổ tỷ lệ cổ phiếu, trái phiếu, vàng phù hợp. Các sự kiện như chiến tranh Nga-Ukraina, lạm phát, tăng lãi suất thường xuyên xảy ra, giữ đa dạng các loại tài sản này giúp phân tán rủi ro hiệu quả, làm danh mục đầu tư bền vững hơn.

Kết luận

Trong 50 năm qua, mức tăng 120 lần của vàng thực sự ấn tượng, nhưng không phải là tăng tuyến tính, mà là tích lũy qua nhiều đỉnh cao. Liệu 50 năm tới có thể lặp lại không? Không ai dám chắc chắn, nhưng có thể khẳng định rằng vàng vẫn sẽ giữ giá trị trú ẩn trong bối cảnh bất ổn kinh tế toàn cầu.

Với nhà đầu tư, điều quan trọng không phải là “mua vàng để giàu có”, mà là “làm đúng việc đúng thời điểm”. Nắm bắt chu kỳ kinh tế, bắt kịp xu hướng tăng giá, linh hoạt sử dụng đòn bẩy, đầu tư vàng mới có thể biến thành lợi nhuận thực sự.