## Chi phí cố định vs Chi phí biến đổi: Tại sao doanh nghiệp cần hiểu sự khác biệt

Khi lập kế hoạch tài chính hoặc xác định giá sản phẩm, vấn đề đầu tiên mà hầu hết các tổ chức gặp phải là không biết chi phí nào phải "trả suốt" và chi phí nào có thể thay đổi được. Sự nhầm lẫn này thường khiến doanh nghiệp đưa ra quyết định sai lầm và kết thúc bằng thua lỗ

Thực tế, tất cả các chi phí trong doanh nghiệp chỉ thuộc hai loại chính: **Chi phí cố định** và **Chi phí biến đổi**. Hiểu rõ sự khác biệt của hai loại này là nền tảng của quản lý tài chính chặt chẽ

## Chi phí "đi theo" không phân biệt bán hay không bán

**Chi phí cố định (Fixed Cost)** là các khoản chi mà tổ chức phải trả hết trong mọi tháng, mọi quý, mọi năm, bất kể bán được bao nhiêu sản phẩm, sản xuất bao nhiêu hoặc thậm chí không hoạt động kinh doanh nào

Chi phí cố định thường liên quan đến các nghĩa vụ dài hạn của công ty, được tính như sau: hợp đồng thuê văn phòng đã ký, tiền lương nhân viên phải trả hàng tháng, lãi vay vẫn giữ nguyên, do đó cần huy động vốn để chi trả những khoản này

### Ví dụ cụ thể về chi phí cố định

- **Tiền thuê mặt bằng**: Dù hoạt động 0% hay 100%, tiền thuê vẫn cố định
- **Tiền lương nhân viên chính thức**: Nếu tuyển dụng nhân viên toàn thời gian, họ phải nhận lương hàng tháng
- **Chi phí bảo hiểm và đăng ký**: Phải trả định kỳ để doanh nghiệp hợp pháp
- **Chi phí khấu hao tài sản**: Tòa nhà, máy móc ghi nhận khấu hao cố định hàng tháng
- **Lãi vay ngân hàng**: Nếu vay vốn, phải trả lãi theo hợp đồng đã ký

Điều làm cho chi phí cố định "cứng" là không phụ thuộc vào số lượng bán hàng hoặc sản xuất. Đồ thị của chúng là đường thẳng nằm ngang, bất kể doanh nghiệp mở rộng hay thu hẹp, các chi phí này vẫn giữ nguyên

## Chi phí "linh hoạt" theo khối lượng sản xuất

**Chi phí biến đổi (Variable Cost)** là đối lập với chi phí cố định, là các khoản chi thay đổi trực tiếp theo tỷ lệ của hoạt động sản xuất hoặc bán hàng

Càng sản xuất nhiều, chi phí biến đổi càng lớn; càng sản xuất ít, chi phí càng nhỏ. Đây là lý do tại sao doanh nghiệp có thể chọn "theo dõi" theo khối lượng đặt hàng của khách hàng

### Ví dụ thực tế về chi phí biến đổi

- **Nguyên vật liệu**: Sản xuất một sản phẩm cần nguyên liệu, sản xuất mười sản phẩm cần nguyên liệu gấp 10 lần
- **Tiền công trực tiếp**: Nhân viên làm thêm theo khối lượng sản xuất (như tiền công theo sản phẩm hoặc theo giờ)
- **Chi phí năng lượng và nước**: Sản xuất nhiều hơn, tiêu thụ điện và nước nhiều hơn
- **Chi phí đóng gói**: Mỗi sản phẩm cần bao bì, do đó là chi phí biến đổi theo số lượng
- **Chi phí vận chuyển và giao hàng**: Gửi một kiện hàng, vận chuyển một kiện; gửi 100 kiện, vận chuyển 100 kiện
- **Hoa hồng bán hàng**: Một số doanh nghiệp trả theo doanh số, bán nhiều hơn, hoa hồng cao hơn

Chi phí biến đổi có tính "linh hoạt" cao hơn vì có thể điều chỉnh theo nhu cầu thị trường

## Tại sao doanh nghiệp cần phân biệt rõ "cố định" và "biến đổi"

### Quyết định về giá bán

Nếu biết chi phí cố định là bao nhiêu, chi phí biến đổi trên mỗi đơn vị là bao nhiêu, có thể tính ra mức giá cần đặt để bao phủ chi phí và có lợi nhuận

### Lập kế hoạch sản xuất

Hiểu rõ chi phí biến đổi giúp tổ chức biết rằng nếu tăng sản lượng thêm 50%, tổng chi phí sẽ tăng hoặc giảm bao nhiêu, từ đó lập kế hoạch chính xác hơn

### Quyết định đầu tư

Khi xem xét đầu tư vào máy móc mới, doanh nghiệp cần so sánh xem "chi phí cố định tăng lên" nhưng "chi phí biến đổi giảm đi" có hợp lý không, có xứng đáng không

### Xác định điểm hòa vốn (Break-even point)

Bằng cách chia chi phí cố định cho lợi nhuận trên mỗi đơn vị (giá bán trừ chi phí biến đổi trên mỗi đơn vị), có thể tính ra mức bán để không lỗ

## Kết hợp hai loại chi phí

Trong thực tế, tổ chức phải làm việc với **chi phí tổng hợp**, bằng tổng của chi phí cố định + chi phí biến đổi

Khi phân tích chi phí tổng hợp như vậy, doanh nghiệp sẽ rõ ràng hơn về:

- **Giá bán phù hợp để bù đắp chi phí và có lợi nhuận**
- **Cần bán bao nhiêu để không lỗ** ( điểm hòa vốn)
- **Tỷ lệ chi phí cố định so với chi phí biến đổi** phản ánh cấu trúc doanh nghiệp
- **Nếu thị trường thay đổi**, lợi nhuận sẽ biến đổi như thế nào

Ví dụ, một công ty có chi phí cố định 100.000 đồng/tháng, chi phí biến đổi 50 đồng/đơn vị. Nếu đặt giá 150 đồng/đơn vị, lợi nhuận trên mỗi đơn vị là 100 đồng, và cần bán ít nhất 1.000 đơn vị (100,000 ÷ 100) để hòa vốn

## Chọn cấu trúc chi phí thông minh

Một số doanh nghiệp chọn để chi phí cố định cao (như đầu tư vào máy móc tự động) để giảm chi phí biến đổi trên mỗi đơn vị, giúp lợi nhuận tăng nhanh khi sản xuất

Trong khi đó, các doanh nghiệp khác chọn chi phí cố định thấp (như thuê không gian làm việc linh hoạt) để giảm rủi ro, nhưng chấp nhận chi phí biến đổi cao hơn

Không có lựa chọn "đúng" hay "sai", mà phụ thuộc vào đặc điểm kinh doanh, khả năng mở rộng và sẵn sàng đầu tư

## Tóm lại

**Chi phí cố định** là số tiền cố định phải trả định kỳ, không phụ thuộc vào doanh số. Thường liên quan đến tài sản và hợp đồng dài hạn

**Chi phí biến đổi** thay đổi theo khối lượng sản xuất. Càng sản xuất nhiều, chi phí càng cao

Phân loại chi phí một cách thông minh và kết hợp chúng để phân tích giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định chính xác từ định giá, lập kế hoạch sản xuất đến đánh giá rủi ro và cơ hội trong tương lai

Doanh nghiệp hiểu rõ chi phí cố định và chi phí biến đổi là doanh nghiệp sẵn sàng kiểm soát tài chính và có khả năng phát triển bền vững hơn