Giá cổ phiếu không phải do may rủi hay ngẫu nhiên. Hiểu cơ chế thị trường qua lực mua và lực bán

Khi xem biểu đồ giá cổ phiếu giảm hoặc tăng, nhiều nhà giao dịch thường cảm thấy bối rối không hiểu làm thế nào giá có thể tăng cao hoặc giảm xuống. Thực tế, tất cả các biến động giá đều được điều khiển bởi một cơ chế đơn giản gọi là “lực mua và lực bán”, đây là một khái niệm cơ bản trong kinh tế học gọi là “cầu” và “cung”. Hãy cùng chúng tôi hiểu rõ khái niệm này trước, để bạn có thể diễn giải các biến đổi của giá một cách khác biệt.

Hiểu cơ chế thị trường: (Cầu) và (Cung) là gì?

Nếu hỏi cầu là gì và liên quan như thế nào đến việc xác định giá, câu trả lời là nó là một phần trong phương trình quan trọng nhất của thị trường. Cầu là lượng hàng hóa hoặc dịch vụ mà người bán sẵn sàng cung cấp ở các mức giá khác nhau. Ngược lại, cung là lượng hàng hóa hoặc dịch vụ mà người mua muốn có được ở các mức giá khác nhau.

Khi vẽ cả hai trên đồ thị, đường cầu sẽ có đặc điểm dốc xuống (giá cao hơn thì cầu giảm), trong khi đường cung sẽ có đặc điểm dốc lên (giá cao hơn thì cung tăng). Điểm giao nhau của hai đường này chính là điểm cân bằng, nơi giá cả và lượng hàng hóa thực tế trong thị trường xác định.

Tại sao giá lại thay đổi

Nếu đã xác định cầu và cung rồi, giá sẽ khá ổn định. Tuy nhiên, trong thực tế thị trường không như vậy. Các yếu tố bên ngoài làm thay đổi vị trí của đường cầu hoặc đường cung.

Các yếu tố ảnh hưởng đến cầu:

• Thay đổi lãi suất: Khi lãi suất giảm, nhà đầu tư chuyển hướng tìm lợi nhuận trong thị trường chứng khoán nhiều hơn.
• Niềm tin của thị trường: Khi có tin tốt, người mua sẵn sàng mua ở giá cao hơn.
• Thanh khoản của hệ thống tài chính: Càng nhiều tiền trong hệ thống, nhu cầu đầu tư càng lớn.

Các yếu tố ảnh hưởng đến cung:

• Quyết định của công ty: Tăng vốn làm tăng cung cổ phiếu, mua lại cổ phiếu làm giảm cung.
• Công ty mới niêm yết IPO: Tăng cung chứng khoán trên thị trường.
• Các quy định của sàn giao dịch: Như hạn chế bán cổ phiếu của cổ đông lớn.

Sử dụng Khu vực Cầu cung trong giao dịch

Nhà giao dịch có thể quen thuộc với kỹ thuật Khu vực Cầu cung (Demand Supply Zone), đây là cách áp dụng khái niệm cầu và cung để tìm điểm giao dịch có khả năng cao.

Khu vực cầu Drop Base Rally (DBR) - xu hướng tăng sau đáy Giá giảm nhanh (Drop) rồi tạo nền (Base) tại vùng có nhiều lực mua. Khi lực mua thắng thế, giá sẽ vượt lên (Rally). Nhà giao dịch tham gia lệnh tại điểm phá vỡ (breakout) với điểm dừng lỗ đặt tại nền.

Khu vực cung Rally Base Drop (RBD) - xu hướng giảm sau đỉnh Giá tăng nhanh (Rally) rồi tạo nền (Base) tại vùng có nhiều lực bán. Khi lực bán thắng thế, giá sẽ giảm mạnh (Drop). Nhà giao dịch đặt lệnh bán khống (short) tại điểm phá vỡ nền.

Cắt giảm giá bằng lực mua và lực bán

Ngoài kỹ thuật tìm điểm đảo chiều, nhà giao dịch còn có thể theo dõi xu hướng bằng cách sử dụng cùng khái niệm Khu vực Cầu cung.

Rally Base Rally (RBR) - xu hướng tăng liên tục Giá tăng nhanh, sau đó tạo nền rồi tăng tiếp. Đây là tín hiệu lực mua vẫn còn mạnh. Nhà giao dịch muốn theo xu hướng có thể mua khi giá phá vỡ khỏi nền.

Drop Base Drop (DBD) - xu hướng giảm liên tục Giá giảm nhanh, tạo nền rồi giảm tiếp. Đây là tín hiệu lực bán vẫn còn mạnh. Nhà giao dịch short có thể xem đây là cơ hội tốt.

Tập luyện nhận biết lực mua và lực bán

Cách đơn giản nhất để nhận biết lực mua và lực bán là xem các nến (Candle Stick).

• Nến lớn màu xanh lá: Đóng cửa cao hơn mở cửa, thể hiện lực mua thắng thế.
• Nến lớn màu đỏ: Đóng cửa thấp hơn mở cửa, thể hiện lực bán thắng thế.
• Doji (Doji): Giá mở và đóng gần như bằng nhau, cho thấy hai phe đang giằng co.

Việc nhìn vào xu hướng (Trend) cũng rất hữu ích. Nếu giá liên tục tạo đỉnh mới, lực mua còn mạnh. Nếu giá liên tục tạo đáy mới, lực bán còn mạnh. Nếu giá dao động trong phạm vi, nghĩa là hai phe đang giằng co.

Lợi ích của các mức hỗ trợ và kháng cự

Hỗ trợ (Support) là mức giá có nhiều lực mua. Nhiều nhà đầu tư tin rằng tại mức này giá có giá trị và sẵn sàng mua vào. Khi giá giảm đến mức này, có khả năng sẽ bật lên.

Kháng cự (Resistance) là mức giá có nhiều lực bán. Nhiều nhà đầu tư tin rằng giá đã cao và sẵn sàng bán ra. Khi giá tăng đến mức này, có khả năng sẽ bị đẩy xuống.

Phân tích cầu cung tốt nhất khi bạn hiểu rõ ý nghĩa của các mức hỗ trợ và kháng cự đó.

Ảnh hưởng của tin tức đến cầu cung

Tin tức là yếu tố thúc đẩy đường cầu hoặc đường cung dịch chuyển. Tin tốt làm tăng cầu, tin xấu làm tăng cung.

Nhiều nhà đầu tư không bán cổ phiếu vì bị ép buộc, mà vì họ thay đổi ý kiến về công ty, dự báo kết quả kinh doanh, tăng trưởng hoặc độ tin cậy của doanh nghiệp.

Tại sao phải học về điều này

Hiểu sâu về cầu cung giúp bạn:

• Đọc biểu đồ tốt hơn: Thay vì nghĩ rằng “giá lạ quá”, bạn có thể nhận biết “lực mua/lực bán thay đổi”.
• Dự đoán chính xác hơn: Khi biết điểm nào có lực mua hoặc lực bán, bạn biết giá sẽ đi đâu tiếp theo.
• Quyết định đầu tư có lý hơn: Thay vì theo đám đông, bạn hiểu rõ giá hiện tại thực sự đang rẻ hay đắt.

Khái niệm cầu cung nghe có vẻ như là chuyện của trường lớp, nhưng thực ra đó là ngôn ngữ của thị trường. Càng hiểu rõ, bạn càng có thể giao tiếp một cách sắc sảo với thị trường.