Theo báo cáo, chính quyền Trump có thể sẽ công bố trong tuần này về việc nhiều quốc gia đồng ý thành lập Liên minh bảo vệ hàng hải Hormuz để đảm bảo an toàn cho tuyến đường dầu mỏ quan trọng toàn cầu này; Tạp chí Financial Times cho biết, Trump đã trực tiếp gây sức ép lên NATO, ngụ ý rằng các đồng minh từ chối tham gia sẽ phải trả giá về ngoại giao.
(Thông tin trước: Trump kêu gọi Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh, Pháp cử tàu chiến hộ tống Hormuz, Mỹ sẽ bảo vệ hàng hải?)
(Bổ sung bối cảnh: Iran phong tỏa eo biển Hormuz, bắn phá hơn 10 tàu dầu! Trump tuyên bố: tạm thời chấp nhận giá dầu tăng, hợp tác với Đức, Israel để đối phó)
Mục lục bài viết
Chuyển đổi
Các quan chức Mỹ tiết lộ với Wall Street Journal rằng chính quyền Trump có thể sẽ công bố trong tuần này về việc nhiều quốc gia đã đồng ý tham gia Liên minh bảo vệ eo biển Hormuz, nhằm hỗ trợ bảo vệ các tàu đi qua khu vực ven bờ Iran. Tuy nhiên, các bên vẫn còn bất đồng về thời điểm khởi động hoạt động bảo vệ hàng hải — liệu có nên bắt đầu trước khi xung đột quân sự Mỹ-Iran kết thúc, hay sau khi xung đột lắng xuống, hiện vẫn chưa có kết luận rõ ràng. Nhà Trắng từ chối bình luận về vấn đề này, và cho biết nội dung tuyên bố có thể sẽ điều chỉnh theo tình hình chiến trường.
Dù hình dạng của liên minh bảo vệ hàng hải đang dần hình thành, nhiều quốc gia vẫn giữ thái độ thận trọng về việc tham gia vào các hoạt động quân sự trong thời điểm xung đột còn đang diễn ra. Bộ trưởng Ngoại giao Đức, Johanna Wadrful, ngày 15/3 đã tuyên bố rõ ràng rằng Đức sẽ không tham gia bất kỳ hoạt động quân sự quốc tế nào nhằm bảo vệ tàu thương mại qua eo biển Hormuz, nhằm tránh tạo ra hiệu ứng domino khiến các đồng minh khác cũng làm theo.
Trọng tâm của cuộc đấu ngoại giao này là cách các quốc gia cân bằng giữa lợi ích chiến lược và rủi ro chính trị. Mỗi ngày, khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu đi qua eo biển Hormuz, các quốc gia châu Âu phụ thuộc vào năng lượng từ Vịnh Ba Tư nhiều hơn Mỹ rất nhiều. Nếu tuyến đường bị phong tỏa, thiệt hại lớn nhất sẽ rơi vào châu Âu chứ không phải Mỹ.
Trong cuộc phỏng vấn với Financial Times, Trump đã dùng từ ngữ ngày càng cứng rắn. Ông trực tiếp nhấn mạnh thực tế về phụ thuộc năng lượng của châu Âu: “Những người hưởng lợi từ eo biển này, đáng lẽ ra họ phải giúp đảm bảo an toàn cho khu vực đó.” Ông nhấn mạnh, châu Âu phụ thuộc lớn vào dầu từ Vịnh Ba Tư, còn Mỹ đã thoát khỏi sự phụ thuộc này từ lâu.
Khi được hỏi về hậu quả nếu các đồng minh từ chối hợp tác, Trump không ngần ngại cảnh báo: “Nếu không có phản hồi, hoặc phản hồi tiêu cực, tôi nghĩ điều đó sẽ rất tồi tệ cho tương lai của NATO.” Lời nói này bị giới phân tích xem như một sức ép công khai đối với các đồng minh châu Âu, liên kết vấn đề eo biển Hormuz với tương lai của NATO.
Về yêu cầu cụ thể, Trump yêu cầu các đồng minh cung cấp “mọi sự giúp đỡ cần thiết,” đặc biệt đề cập đến tàu quét mìn, chỉ ra rằng châu Âu sở hữu nhiều tàu quét mìn hơn Mỹ. Ông còn ngầm ý hy vọng châu Âu cử các đội đặc nhiệm hoặc lực lượng mặt đất để trực tiếp tiêu diệt các mối đe dọa từ drone và mìn do Iran triển khai tại Vịnh Ba Tư.
Ngoài sức ép ngoại giao, Trump cũng phát đi cảnh báo quân sự, cho biết Mỹ đã sẵn sàng tiến hành một đợt tấn công mới vào đảo Khark, trung tâm xuất khẩu dầu của Iran, và có thể mở rộng mục tiêu đến các cơ sở dầu mỏ rộng lớn hơn của Iran. Các nhà phân tích nhận định, nếu các cuộc tấn công này xảy ra, sẽ gây ra biến động lớn về giá dầu toàn cầu, thúc đẩy lạm phát, và ảnh hưởng đáng kể đến tâm lý rủi ro của thị trường tiền mã hóa.
Tình hình hiện vẫn rất biến động, việc hình thành và hành động của liên minh bảo vệ hàng hải sẽ phụ thuộc nhiều vào các cuộc đàm phán ngoại giao trong những ngày tới.