Ủy viên Ủy ban Chính hiệp Toàn quốc, Nhà kinh tế trưởng nghiên cứu của Shenwan Hongyuan Yang Changzhang: Đổi mới thị trường vốn để thúc đẩy các ngành công nghiệp tương lai và tiêu dùng mới

Ủy viên Ủy ban Chính trị Hiệp thương Chính phủ Trung ương, Chuyên gia kinh tế trưởng của Viện Nghiên cứu Thường Sơn Hồng Nguyên, Dương Trường Thành

◎ Phóng viên Từ Vệ

Năm 2026 là năm mở đầu của “Kế hoạch 14 năm”, làm thế nào để thị trường vốn có thể chính xác hỗ trợ phát triển các ngành công nghiệp tương lai, giúp nâng cao chất lượng và mở rộng tiêu dùng mới, thúc đẩy phát triển kinh tế vùng một cách hài hòa trở thành tâm điểm chú ý của thị trường. Trong cuộc phỏng vấn với báo cáo viên của Sở Giao dịch Chứng khoán Thượng Hải, ông Dương Trường Thành, Ủy viên Ủy ban Chính trị Hiệp thương Chính phủ Trung ương, Chuyên gia kinh tế trưởng của Viện Nghiên cứu Thường Sơn Hồng Nguyên, cho biết thị trường vốn cần bám sát các đề xuất của Kế hoạch 14 năm, lấy “Ba đột phá, Ba rủi ro” làm trung tâm, đổi mới mô hình dịch vụ tài chính toàn diện cho các ngành công nghiệp tương lai, từ ba khía cạnh tư duy, định giá và công cụ để phục vụ tiêu dùng mới, đồng thời thúc đẩy phát triển chất lượng cao của thị trường vốn địa phương qua bốn biện pháp.

Đổi mới mô hình dịch vụ tài chính toàn diện cho ngành công nghiệp tương lai

Các đề xuất của Kế hoạch 14 năm rõ ràng nhấn mạnh việc dự báo và bố trí các ngành công nghiệp tương lai. Ngành công nghiệp tương lai, như một chỉ báo quan trọng dẫn dắt đột phá công nghệ, là một phần quan trọng trong việc thị trường vốn phục vụ năng lực sản xuất mới chất lượng cao. Ông Dương Trường Thành cho rằng, ngành công nghiệp tương lai thể hiện ba đặc trưng chung: đột phá công nghệ, mở rộng không gian thị trường và dẫn dắt ngành công nghiệp, nhưng mức độ không chắc chắn trong phát triển cũng mang lại ba rủi ro lớn: khả năng thực thi lộ trình công nghệ, công nghiệp hóa công nghệ và thực hiện nhu cầu thị trường theo kịch bản.

Để đối phó với đặc điểm rủi ro và quy luật phát triển của ngành công nghiệp tương lai, ông Dương Trường Thành đề xuất xây dựng mô hình dịch vụ tài chính toàn diện phù hợp: Trong giai đoạn đầu của phát triển ngành, chủ yếu dựa vào hỗ trợ từ nguồn vốn chính sách, phát huy vai trò của quỹ phát triển ngành của chính phủ và quỹ hướng dẫn; trong quá trình công nghiệp hóa, cần phát huy vai trò của đầu tư cổ phần tư nhân và đầu tư mạo hiểm, khuyến khích dòng vốn dài hạn tham gia nhiều hơn vào việc huy động quỹ cổ phần tư nhân, đồng thời nâng cao khả năng thích ứng và bao dung của thị trường vốn đa tầng đối với các doanh nghiệp ngành công nghiệp tương lai, thực hiện “lối đi xanh” cho doanh nghiệp niêm yết ngành công nghiệp tương lai; trong toàn bộ vòng đời phát triển của ngành, cần tăng cường dịch vụ quản lý rủi ro chuyên nghiệp, hợp tác chặt chẽ với các tổ chức bảo hiểm, ra mắt các sản phẩm như bảo hiểm chuyển giao thành quả công nghệ, nhằm giảm thiểu chi phí thử nghiệm và sai sót trong nghiên cứu phát triển của doanh nghiệp.

“Thị trường vốn cần tích cực thúc đẩy sự kết hợp giữa dịch vụ tài chính và dịch vụ công nghệ, tập trung giải quyết các khó khăn như chia sẻ rủi ro công nghệ, đánh giá rủi ro công nghệ và chuyển đổi thành quả công nghệ thành sản phẩm công nghiệp.” Ông Dương Trường Thành nhấn mạnh, thị trường vốn cần thúc đẩy nhanh quá trình chuyển đổi từ mô hình tài chính dựa trên huy động vốn sang mô hình dịch vụ rủi ro, xây dựng cơ chế chia sẻ rủi ro công nghệ do các tổ chức tài chính đa dạng và trung gian dịch vụ công nghệ cùng tham gia. Đồng thời, hướng dẫn các doanh nghiệp ngành công nghiệp tương lai nâng cao chất lượng công bố thông tin, phối hợp các bên xây dựng “báo cáo kỹ thuật”, đánh giá rủi ro từ nhiều góc độ như đội ngũ R&D, lộ trình công nghệ, tiềm năng thị trường, và thúc đẩy các tổ chức tài chính hợp tác với các trung gian công nghệ, nền tảng thử nghiệm trung gian, cung cấp dịch vụ tích hợp công nghệ và tài chính trong toàn bộ quy trình chuyển đổi thành quả công nghệ, tăng cường cung cấp các sản phẩm chứng khoán hóa tài sản công nghệ, mở ra vòng tuần hoàn tích cực giữa công nghệ, ngành công nghiệp và tài chính.

Ba biện pháp chủ chốt phá vỡ khó khăn trong dịch vụ tiêu dùng mới

Các đề xuất của Kế hoạch 14 năm rõ ràng nhấn mạnh: “Dẫn dắt cung mới bằng nhu cầu mới, tạo ra nhu cầu mới từ cung mới, thúc đẩy tương tác tích cực giữa tiêu dùng và đầu tư, cung ứng và cầu.” Theo ông Dương Trường Thành, hình thái tiêu dùng mới khiến thị trường vốn đối mặt với khó khăn trong huy động vốn cho tài sản vô hình, hệ thống định giá không phù hợp, cần đột phá sáng tạo từ ba khía cạnh tư duy, phương pháp và công cụ.

“Thị trường vốn cần nhanh chóng chuyển đổi tư duy phát triển, nâng cao sự chú trọng đối với đổi mới dịch vụ tiêu dùng.” Ông Dương Trường Thành cho biết, mục đích cuối cùng của công nghệ hóa và số hóa là nâng cao mức tiêu dùng của cư dân. Không thể đơn giản xem ngành tiêu dùng như ngành truyền thống, cần tăng cường hỗ trợ cho các hình thái tiêu dùng mới, cung cấp nhiều dịch vụ thị trường vốn hơn để thúc đẩy chuyển đổi các doanh nghiệp bán lẻ truyền thống và phát triển các doanh nghiệp tiêu dùng mới.

Về phương pháp định giá, ông Dương Trường Thành đề xuất phù hợp với đa dạng giá trị của tiêu dùng mới. Khuyến khích các tổ chức tài chính thành lập đội ngũ chuyên nghiệp hiểu tài chính, hiểu xã hội, hiểu văn hóa, đồng thời chú trọng đến tính bền vững của hành vi tiêu dùng, loại bỏ xu hướng săn lùng theo phong trào, theo các “hot trend” ngắn hạn như các “ngôi sao mạng xã hội”, đồng thời quan tâm đến tính sáng tạo của mô hình tiêu dùng, nhấn mạnh các yếu tố như bối cảnh, tính liên thế hệ, sức mạnh thương hiệu.

Đổi mới công cụ tài chính là chìa khóa để phù hợp với nhu cầu huy động vốn của tiêu dùng mới. Ông Dương Trường Thành đề xuất: đẩy nhanh sáng tạo các hạ tầng tiêu dùng như REITs, đưa trung tâm mua sắm, logistics lạnh vào tài sản cơ sở, giúp doanh nghiệp thu hồi vốn để nâng cấp mô hình kinh doanh, hỗ trợ chuyển đổi không gian thương mại truyền thống thành trung tâm trải nghiệm nhập vai, trung tâm phát sóng kỹ thuật số, đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp trong lĩnh vực tiêu dùng xanh, tiêu dùng số hóa văn hóa phát hành trái phiếu xanh hoặc trái phiếu khoa học sáng tạo.

Bốn biện pháp thúc đẩy phát triển thị trường vốn địa phương

Thị trường vốn là nơi phân bổ nguồn lực quan trọng. Làm thế nào để hoạch định một cách khoa học lộ trình phát triển thị trường vốn vùng, để nó phục vụ tốt hơn cho sự phát triển chất lượng cao của kinh tế địa phương, đã trở thành vấn đề trọng yếu cần các địa phương phải trả lời. Về vấn đề này, ông Dương Trường Thành đề xuất bốn kiến nghị:

Thứ nhất, tối ưu hóa môi trường dịch vụ cơ bản của thị trường vốn, xây dựng lại niềm tin, hệ thống và các yếu tố hỗ trợ. Chính quyền địa phương cần đặt việc xây dựng tín dụng vùng lên hàng đầu, thúc đẩy xây dựng nền tảng chia sẻ thông tin tín dụng, hoàn thiện cơ chế phục hồi tín dụng, đồng thời hướng dẫn doanh nghiệp hoàn thiện hệ thống doanh nghiệp hiện đại; thúc đẩy sự kết hợp sâu sắc giữa các yếu tố như công nghệ, dữ liệu, nhân lực và các ngành công nghiệp đặc thù, tập trung các tổ chức dịch vụ chuyên nghiệp như chứng khoán, kiểm toán, định giá, sở hữu trí tuệ, xây dựng một hệ sinh thái dịch vụ tài chính tích hợp, số hóa.

Thứ hai, liên tục khai thác và bồi dưỡng các doanh nghiệp đặc thù chất lượng cao, xây dựng các ngành công nghiệp lợi thế vùng. Dựa vào thị trường cổ phần vùng, xây dựng mô hình đánh giá tiềm năng phát triển doanh nghiệp đa chiều, thiết lập mạng lưới dịch vụ ba cấp tỉnh, thành phố, huyện, mở rộng dịch vụ của thị trường vốn đến các doanh nghiệp mới thành lập và đang phát triển; thông qua phân tầng, phân loại để đạt được kết nối hiệu quả với các thị trường vốn cấp cao hơn, tăng cường sử dụng các công cụ như đầu tư cổ phần, liên kết đầu tư và cho vay thế chấp bằng sở hữu trí tuệ, hoàn thiện cơ chế chia sẻ rủi ro và tăng cường tín dụng, giảm chi phí huy động vốn cho các doanh nghiệp đặc thù.

Thứ ba, nâng cao khả năng kết nối giữa thị trường vốn và ngành công nghiệp vùng, kích hoạt động lực mới của liên kết sản xuất và tài chính. Khuyến khích các công ty chứng khoán, quỹ đầu tư cung cấp dịch vụ tích hợp như đầu tư cổ phần, sáp nhập và tái cấu trúc quanh các yếu tố yếu của chuỗi ngành, thúc đẩy nâng cao trình độ chuỗi ngành; trong khi phát triển các doanh nghiệp niêm yết mới, cần khai thác hiệu quả các nguồn lực của các doanh nghiệp đã niêm yết, thông qua chứng khoán hóa tài sản, nâng cao quản trị ESG để tăng giá trị đa dạng, đồng thời phát huy vai trò dẫn dắt của các doanh nghiệp hàng đầu.

Thứ tư, tận dụng thị trường vốn để giải quyết các khó khăn về nợ địa phương, tạo vòng tuần hoàn tích cực giữa giải quyết nợ và nâng cấp ngành. Chính quyền địa phương cần tăng cường quản lý toàn vòng đời của trái phiếu đặc biệt, phát hành trái phiếu dài hạn, chi phí thấp để tối ưu hóa cấu trúc nợ, kết hợp với quy hoạch ngành vùng để khám phá các công cụ sáng tạo như trái phiếu khoa học sáng tạo, trái phiếu chuyển đổi, chứng khoán hóa sở hữu trí tuệ.